مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306011192026523Identifying and Ranking the Environmental Ethical Challenges of the Auditors of the Court of Accounts of the Republic of Iranشناسایی و رتبهبندی چالشهای اخلاقی زیستمحیطی حسابرسان دیوان محاسبات کشورfaالههسرحدیدانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران. 0009-0002-8772-6551عباسعلیحق پرستاستادیار، گروه حسابداری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.0009-0003-8349-7947علیرضاهیرادگروه حسابداری، واحد خاش، دانشگاه آزاد اسلامی، خاش، ایران 0000-0002-5365-7052 رضا ستودهگروه مالی و حسابداری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران.00000002914318202025315<p>Auditors of the Court of Accounts, as financial supervisors, play an effective role in monitoring the environmental performance of executive agencies. By assessing the degree of compliance of organizations with environmental regulations, they can help protect the environment and improve its quality. However, performing this role is accompanied by numerous ethical challenges that can affect the effectiveness of environmental auditing. The present study aims to identify and prioritize the ethical challenges faced by auditors in the field of environmental auditing, and attempts to provide a suitable platform for improving the quality of this type of audit. The results of this study can be used as a guide for policymakers, auditors, and other stakeholders in strengthening environmental auditing and moving towards sustainable development. This research is exploratory and was conducted in the period of 2025 using a mixed research method (qualitative-quantitative). The statistical population in the qualitative section included auditors of the Court of Accounts of the country, auditors of other institutions, and faculty members of universities. In this section, 20 experts were selected selectively (purposively). In the quantitative section, 384 people were determined and selected as a statistical sample based on the Morgan table. Based on the results obtained, 15 main components and 52 sub-indicators related to the ethical challenges of environmental auditing were identified and extracted. Therefore, the results of this research can provide a comprehensive and accurate framework for the Court of Accounts of the country to take an effective step towards improving the performance of auditors and optimizing the supervision of environmental issues by identifying existing weaknesses and challenges. The present research provides a comprehensive and accurate framework for the Court of Accounts of the country to take an effective step towards improving the performance of auditors and optimizing the supervision of environmental issues by identifying existing weaknesses and challenges.</p><p>حسابرسان دیوان محاسبات به‌عنوان ناظران مالی، نقش مؤثری در نظارت بر عملکرد زیست‌محیطی دستگاه‌های اجرایی ایفا می‌کنند. آنان با ارزیابی میزان انطباق عملکرد سازمان‌ها با مقررات زیست‌محیطی، می‌توانند به حفاظت از محیط‌زیست و ارتقاء کیفیت آن کمک نمایند. بااین‌حال، ایفای این نقش با چالش‌های اخلاقی متعددی همراه است که می‌تواند بر اثربخشی حسابرسی زیست‌محیطی تأثیرگذار باشد. پژوهش حاضر باهدف شناسایی و اولویت‌بندی چالش‌های اخلاقی پیش‌روی حسابرسان درزمینهٔ حسابرسی زیست‌محیطی، تلاش دارد تا بستری مناسب برای ارتقای کیفیت این نوع حسابرسی فراهم آورد. نتایج این مطالعه می‌تواند به‌عنوان راهنمایی برای سیاست‌گذاران، حسابرسان و سایر ذی‌نفعان در راستای تقویت حسابرسی زیست‌محیطی و حرکت به‌سوی توسعه پایدار مورداستفاده قرار گیرد. این پژوهش از نوع اکتشافی بوده و در بازه زمانی سال ۱۴۰۳ با بهره‌گیری از روش تحقیق آمیخته (کیفی ـ کمی) انجام گرفته است. جامعه آماری در بخش کیفی شامل حسابرسان دیوان محاسبات کشور، حسابرسان سایر نهادها و اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌ها بوده است. در این بخش، ۲۰ نفر از خبرگان به‌صورت گزینشی (هدفمند) انتخاب شدند. در بخش کمی نیز با استناد به جدول مورگان، تعداد ۳۸۴ نفر به‌عنوان نمونه آماری تعیین و انتخاب گردیدند. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، ۱۵ مؤلفه اصلی و ۵۲ شاخص فرعی در ارتباط با چالش‌های اخلاقی حسابرسی زیست‌محیطی شناسایی و استخراج شد. بنابراین، نتایج این پژوهش، می‌تواند چارچوبی جامع و دقیق برای دیوان محاسبات کشور فراهم آورد تا با شناسایی نقاط ضعف و چالش‌های موجود، گامی مؤثر در جهت ارتقای عملکرد حسابرسان و بهینه‌سازی نظارت بر مسائل زیست‌محیطی بردارد. پژوهش حاضر، چارچوبی جامع و دقیق را برای دیوان محاسبات کشور فراهم می‌سازد که با شناسایی نقاط ضعف و چالش‌های موجود، گامی مؤثر در جهت ارتقای عملکرد حسابرسان و بهینه‌سازی نظارت بر مسائل زیست‌محیطی بردارد.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/49699مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306011192026523Villagers’ Lived Experience of Tourism (Case Study: Villages in Sangar District, Rasht)تجربه زیسته روستاییان از گردشگری مطالعه موردی: روستاهای بخش سنگر، شهرستان رشتfaسجادصولت شهرستانیکارشناسی ارشد، گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.مهدی حسامدانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.2025511<p style="text-align: justify;">The lived experience of the host community in relation to tourism focuses on local residents’ perceptions as stakeholders in the tourism sector and documents how they experience activities and interactions between local people and tourists. Given the importance of the local community’s perspectives in enhancing their participation in tourism, the present study examines the lived experiences of villagers in Sangar District regarding tourism across various economic, socio-cultural, and environmental dimensions. This descriptive-analytical study was conducted using a survey method. To collect the data, a Likert-scale questionnaire was employed, which was completed by 384 villagers. The collected data were analyzed using SPSS software through descriptive and inferential statistical tests. The results of the study showed that tourism has had positive effects on the rural economy, including job creation and income growth. These positive impacts are particularly evident in the areas of agriculture and handicrafts, enabling villagers to make better use of their local resources. However, this study has also identified challenges associated with tourism, including environmental degradation, socio-cultural changes, and pressure on natural resources.</p><p style="text-align: justify;">تجربه زیسته جامعه میزبان از گردشگری بر ادراک افراد بومی به‌عنوان ذینفعان بخش گردشگری تمرکز دارد و چگونگی تجربه آن‌ها از فعالیت‌ها و تعاملات میان مردم محلی و گردشگران را ثبت می‌کند. با توجه به اهمیت دیدگاه‌های جامعه محلی به‌منظور افزایش مشارکت آن‌ها در گردشگری، پژوهش حاضر به بررسی تجربه زیسته روستاییان بخش سنگر از گردشگری در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی فرهنگی و محیط‌زیستی می‌پردازد. این مطالعه از نوع توصیفی- تحلیلی و به روش پیمایشی انجام ‌شده است. برای جمع‌آوری داده‌ها، از پرسشنامه‌ای مبتنی بر طیف لیکرت استفاده شده که توسط تعداد 384 نفر از روستاییان تکمیل شده است. داده‌های جمع‌آوری‌شده در نرم‌افزار SPSS و با استفاده از آزمون‌های توصیفی و استنباطی تجزیه ‌و تحلیل شد. نتایج پژوهش نشان داد که گردشگری تأثیرات مثبتی از جمله ایجاد اشتغال و افزایش درآمد بر اقتصاد روستاییان داشته است. این تأثیرات مثبت به‌ویژه در زمینه‌های کشاورزی و صنایع‌دستی مشهود است و به روستاییان این امکان را می‌دهد که از منابع محلی خود بهره‌برداری بهتری داشته باشند. بااین‌حال، این مطالعه چالش‌هایی را از جمله تخریب محیط‌زیست، تغییرات فرهنگی و اجتماعی و فشار بر منابع طبیعی شناسایی کرده است که گردشگری به همراه دارد.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/50207مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306011192026523Evaluation of Cadmium Biosorption by the Fusarium solani Species Complex Isolated from Agricultural Soil in the Mahidasht Region of Kermanshah Provinceبررسی کارایی جذب کادمیوم توسط کمپلکس گونهای فوزاریوم سولانی جدا شده از خاک زراعی منطقه ماهیدشت استان کرمانشاه141152faهیواعبدیدانشجوی کارشناسی ارشد میکروبیولوژی گروه زيست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه رازی. خسرو چهریدانشیار گروه زيست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه رازی.0000000313529002ناصرکریمیاستاد گروه زيست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه رازی.2025718<p style="text-align: justify;">The concentration of heavy metals in the environment is constantly increasing due to their extensive applications. Because of their toxicity, they must be removed using various physical, chemical, or biological technologies. The aim of this study was to evaluate the biosorption efficiency of cadmium by a non-pathogenic Fusarium solani species complex isolated from agricultural soil in the Mahidasht region of Kermanshah Province. For this purpose, 10 agricultural soil samples were collected from different agricultural fields in the Mahidasht region of Kermanshah Province. All fungal isolates were isolated, purified, and identified. To assess the cadmium biosorption capability of the obtained strains belonging to the Fusarium solani species complex, all strains were cultured in potato dextrose broth (PDB) medium. The culture media were then spiked with cadmium solutions at concentrations of 25, 50, 100, 150, 200, and 300 mg/L. Subsequently, the amount of cadmium accumulated by the strains was investigated. In this study, 10 isolates belonging to the Fusarium solani species complex were isolated, purified, and identified from different agricultural fields in the Mahidasht region of Kermanshah Province. The amounts of cadmium biosorbed at concentrations of 25, 50, and 100 mg/L were 1.22, 4.36, and 6.64 mg/L, respectively. Based on the results, cadmium biosorption by the Fusarium solani species complex increased with increasing metal concentration during the initial stages. However, at higher cadmium concentrations of 150, 200, and 300 mg/L, no biosorption was observed.</p><p style="text-align: justify;">غلظت فلزات سنگین در محیط به‌­دلیل کاربردهای زیادی که دارند به­‌طور مداوم در حال افزایش است. به علت سمیت آن­ها، باید توسط روش­های مختلف فیزیکی، شیمیایی یا فن­آوری­‌های زیستی پاکسازی شوند. هدف از انجام این مطالعه بررسی کارایی جذب کادمیوم توسط کمپلکس گونه‌­ای قارچ فوزاریوم سولانی (Fusarium solani) غیر بیماری‌زا جدا شده از خاک زراعی منطقه ماهی‌دشت استان کرمانشاه بود. برای انجام این تحقیق ۱۰ نمونه خاک زراعی از منطقه ماهی‌دشت استان کرمانشاه نمونه‌برداری شد. در این تحقیق همه‌­ی جدایه‌­های قارچی جداسازی، خالص‌­سازی و شناسایی شد. به‌منظور بررسی قابلیت جذب فلز کادمیوم توسط سویه‌­های کمپلکس گونه­‌ای قارچ فوزاریوم سولانی بدست آمده، همه­‌ی سویه­‌ها روی محیط کشت PDB کشت داده شدند. محیط­‌های کشت PDB به ‌ترتیب با غلظت­های ۲۵، ۵۰، ۱۰۰، ۱۵۰، ۲۰۰ و ۳۰۰ میلی‌گرم بر لیتر محلول فلز کادمیوم آمیخته شدند. میزان انباشت کادمیوم توسط سویه‌های مورد نظر مورد بررسی قرار گرفتند. در این تحقیق ۱۰ سویه متعلق به کمپلکس گونه­ای فوزاریوم سولانی از مزارع مختلف منطقه ماهی‌دشت استان کرمانشاه جداسازی، خالص‌سازی و شناسایی شد. میزان جذب فلز کادمیوم در غلظت‌­های ۲۵، ۵۰ و ۱۰۰ میلی‌گرم بر لیتر به ترتیب ۲۲/۱، ۳۶/۴ و ۶۴/۶ میلی‌گرم بر لیتر را نشان داد. براساس نتایج بدست آمده میزان جذب گونه قارچ فوزاریوم سولانی با افزایش غلظت در مراحل اولیه افزایش پیدا کرده است؛ ولی با افزایش بیش از حد غلظت فلز کادمیوم در غلظت‌­های ۱۵۰، ۲۰۰ و ۳۰۰ هیچ‌گونه جذبی وجود نداشت.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/50875مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306011192026523Analysis of Factors Affecting the Development of Rural Handicraft Businesses Toward Sustainable Development and the Green Economy: A Case Study of Guilan Provinceتحلیل عوامل مؤثر بر توسعه کسبوکارهای صنایع دستی روستایی در راستای توسعه پایدار و اقتصاد سبز؛ مطالعه موردی استان گیلان5971fa سیده محدثه حاتمی شاه خالیسرپرست معاونت دانشجویی فرهنگی موسسه آموزش عالی جهاد دانشگاهی استان گیلان، رشت، ایران.سیده فاطمهامامیپژوهشگر پسادکتری، گروه جغرافیا، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.فرزانهنصیری جان آقاپژوهشگر، جغرافیا و برنامهریزی روستایی، پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی گیلان، رشت، ایران.0000000156692905حبیبمحمودی چناریاستادیار و عضو هیات علمی پژوهشکده محیط زیست، جهاد دانشگاهی، رشت، ایران.20251021<p style="text-align: justify;">Today, small and medium-sized enterprises (SMEs) are widely recognized as the backbone of national economies and play a vital role in employment creation and income generation. Accordingly, the present study aimed to investigate the factors affecting the development of rural handicraft business clusters. To achieve this objective, the major obstacles and challenges in this field were identified and analyzed. This applied research employed both qualitative and quantitative approaches. Initially, the existing barriers were examined based on the opinions of experts and specialists. Subsequently, the influencing factors were identified, and path analysis was performed using SPSS version 26 to evaluate the direct and indirect effects of each factor. The findings indicate that, considering the identified barriers and challenges, business development, awareness-raising, accessibility, service provision, proximity to key development centers, investor attraction, financial facilities, economic stability, establishment of credit funds, support from relevant organizations, provision of advisory services, and the availability of infrastructural and supporting facilities are among the most influential factors contributing to the development of businesses in the cultural heritage sector.</p><p style="text-align: justify;">امروزه کسب‌وکارهای کوچک و متوسط هسته اصلی اقتصاد هر کشوری محسوب می‌شوند و نقش بسزایی در ایجاد اشتغال­زایی و درآمدزایی افراد دارند. بر این اساس هدف از پژوهش حاضر بررسی و عوامل موثر بر توسعه کانون­‌های کسب­‌وکار صنایع دستی است. بدین‌منظور موانع و چالش­‌ها در این حوزه مورد بررسی قرار گرفته است. تحقیق حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از دو روش کیفی و کمی استفاده شده است و به منظور تجزیه و تحلیل داده­‌ها ابتدا با توجه به نظر خبرگان و کارشناسان متخصص موانع موجود بررسی شد و پس از آن عوامل موثر شناسایی و به منظور بررسی اثرگذاری هر یک از عوامل به صورت مستقیم و غیرمستقیم از روش تحلیل مسیر در نرم افزار SPSS ورژن 26 استفاده شد. با توجه به شناسایی موانع و مشکلات پیش‌رو، نتایج تحقیق حاکی از آن است که توسعه کسب­وکار، فرهنگ‌سازی، دسترسی، ارائه خدمات، دوری و نزدیکی به مراکز برتر، جذب سرمایه‌گذار، تسهیلات، ثبات اقتصادی، تشکیل صندوق اعتباری، پشتیبانی و حمایت سازمان‌های ذی‌ربط، ارائه خدمات مشاوره و امکانات زیربنایی و روبنایی به عنوان مهم‌­ترین عوامل تأثیرگذار در امر توسعه کسب‌­وکارهای حوزه میراث فرهنگی محسوب می‌شوند.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/51871مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306011192026523Geostatistical modeling of groundwater quality in the Moghan Plain based on the Wilcox indexمدلسازی زمینآماری کیفیت آب زیرزمینی دشت مغان بر اساس شاخص ویلکاکس108126faیاسرحسینیاستاد، هیئت علمی علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.20251211<p style="text-align: justify;">This study evaluated the groundwater quality of the Moghan Plain based on the Wilcox Index using geostatistical methods. The evaluation results obtained using the cokriging method showed that the covariograms of the random variables electrical conductivity (EC) and sodium adsorption ratio (SAR) followed the Stable model. For the SAR variable, the covariogram had a nugget effect of 0.01 and a sill of 0.08, whereas these values were 0.02 and 1.07, respectively, for electrical conductivity. These findings indicate the dominance of the structured component of the covariogram over its unstructured component and confirm the strong spatial structure of both random variables. Furthermore, the results showed that geostatistical methods, particularly the simple cokriging model, provided accurate estimates of groundwater quality, with a coefficient of determination (R²) of 0.67 and a normalized root mean square error (NRMSE) of 0.34 for SAR, and an R² of 0.99 and an NRMSE of 0.007 for electrical conductivity. Overall, approximately 1% of the groundwater in the plain was classified as C2S1, indicating its suitability for agricultural use. Among the remaining 99% of the groundwater, which exhibited high salinity and was unsuitable for agriculture, nearly 14% also had excessive sodium levels, making it unsuitable for irrigation.</p><p style="text-align: justify;">در این تحقیق با استفاده از روش­‌های زمین آماری، کیفیت آب زیرزمینی دشت مغان بر اساس شاخص ویلکاکس­ مورد ارزیابی قرار گرفت. همان‌طور که نتایج و آماره‌های ارزیابی به روش کوکریجینگ نشان داد، کوواريوگرام‌ متغیر تصادفی هدایت الکتریکی و نسبت جذب سدیم از مدل Stable برخوردار بود. برای برآورد متغیر SAR، اين کوواريوگرام‌ از ميزان اثر قطعه‌اي (0/01) و سقف واريوگرام (0/08) برخوردار بود و برای متغیر هدایت الکتریکی، این مقادیر به ترتیب برابر (0/02) و (1/07) محاسبه شد كه نشان­دهنده نقش غالب مؤلفة ساختاردار کوواريوگرام نسبت به مؤلفة بي‌ساختار آن است که استحكام ساختار فضايي منطقه برای هر دو متغیر تصادفی را نشان داد. همچنین، نتایج نشان داد روش‌های مبتنی بر زمین آمار و مدل کوکریجینگ ساده، با مقدار ضريب تبيين 0/67 و مجذور ميانگين مربعات خطای نرمال شده 0/34 برای متغیر تصادفی SAR و مقدار ضريب تبيين 0/99 و مجذور ميانگين مربعات خطای نرمال شدة 0/007 برای‌ متغیر هدایت الکتریکی، دارای برآورد دقیقی از کیفیت آب زیرزمینی دشت بود. بطور کلی، می‌توان گفت تقریبا یک درصد از آب‌های زیرزمینی دشت در ناحیه C2S1 قراردارند که می­تواند برای کشاورزی مورد استفاده قرار گیرد. از 99 درصد باقی­مانده که از نظر شوری در سطح بالایی قرار­دارند و برای کشاورزی مناسب نیستند، نزدیک به 14 درصد آن علاوه بر شوری از نظر میزان سدیم نیز برای آبیاری مناسب نیست.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/52429مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306011192026523Evaluation of the Performance of Broad Bean (Vicia faba) as a Natural Coagulant in Reducing COD, TSS, NH₄, and TP in Septageارزیابی عملکرد منعقدکننده طبیعی باقلا (Vicia faba) در کاهش آلایندههای COD، TSS، NH4 وTP سپتاژ91107faسیده فاطمه موسویگروه محیطزیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان، لاهیجان، ایران.لیلااوشک سراییگروه محیطزیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان، لاهیجان، ایران.فاطمهشریعتیگروه محیطزیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان، لاهیجان، ایران.0000000253037021فریباصفاگروه شیمی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.حسنکریم زادگانگروه محیطزیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان، لاهیجان، ایران.20251227<p style="text-align: justify;">In this study, septage treatment was investigated using coagulation and flocculation, a key and effective process for reducing wastewater pollutant loads. In this regard, the pollutant reduction performance of Vicia faba as a natural coagulant was examined. To effectively extract the active component of the natural coagulant, the extraction process was carried out under various conditions using the maceration method. SPSS 23 software was utilized to determine the most effective extract. Based on the results, the extract obtained after 6 hours of maceration using a saline solution was selected as the most effective natural coagulant. To investigate and optimize the parameters influencing the coagulation and flocculation process, an OFAT (one-factor-at-a-time) approach was employed. Accordingly, the optimal operating conditions for the natural coagulant were determined as follows: pH 6, coagulant dosage 280 mg/L, rapid mixing time 2 minutes, and slow mixing time 30 minutes. The present study showed that, under the operating conditions, the removal efficiencies of COD, TSS, NH₄, and TP from septage were 42.01%, 54.11%, 63.77%, and 70.24%, respectively. These findings indicate that the OFAT method can effectively investigate the impact of operational parameters on the coagulation and flocculation process, and that the use of Vicia faba as a natural coagulant can be proposed as an effective and sustainable option for reducing septage pollutants.</p><p style="text-align: justify;">در این مطالعه، تصفیه فاضلاب سپتاژ با استفاده از یک فرآیند کلیدی و مؤثر در کاهش بار آلودگی فاضلاب تحت عنوان فرآیند انعقاد و لخته‌سازی انجام شد. در این راستا کاهش آلایندگی سپتاژ از طریق بررسی منعقدکننده طبیعی باقلا (Vicia faba) مورد مطالعه قرار گرفت. به منظور استخراج مؤثرترین ماده مؤثره منعقدکننده طبیعی، فرآیند عصاره­­گیری تحت شرایط مختلف به روش خیساندن انجام شد. به منظور تعیین مؤثرترین عصاره از نرم‌افزارSPSS23 استفاده شد. بر این اساس عصاره استخراج شد و منعقدکننده طبیعی در زمان عصاره­گیری 6 ساعته با حلال آب نمک به عنوان بهترین منعقدکننده انتخاب شد. به منظور بررسی و بهینه­سازی پارامترهای مؤثر بر واکنش انعقاد و لخته­سازی، روش تک­متغیره (OFAT) مورد استفاده قرار گرفت. بر این اساس، شرایط عملیاتی مناسب برای منعقدکننده طبیعی باقلا درpH برابر با 6، غلظت منعقدکننده برابر با 280 میلی‌گرم در لیتر، زمان اختلاط تند برابر با 2 دقیقه و زمان اختلاط کند برابر با 30 دقیقه تعیین شد. مطالعه حاضر نشان داد که در شرایط عملیاتی، کاهش پارامترهای COD، TSS، NH4 وTP سپتاژ به ترتیب 01/42، 11/54، 77/63 و 24/70 درصد است. این یافته­ها نشان می­دهد که روش تک­متغیره قابلیت بررسی تأثیر پارامترهای عملیاتی در فرآیند انعقاد و لخته­سازی را دارد و استفاده از منعقدکننده طبیعی باقلا می­تواند به عنوان گزینه­ای مؤثر و پایدار در کاهش آلاینده­های سپتاژ پیشنهاد شود.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/52629مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306011192026523Prediction of Landslide Susceptibility in the Polroud Watershed Using Machine Learning Methodsپیشبینی حساسیت به زمینلغزش حوزه آبخیز پلرود با روشهای یادگیری ماشین7290faمرضیه حیدریدانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه سرا، ایران.0009-0003-4935-9487علیفضل الهی استادیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه سرا، ایران.0000000312521412سید پدرامنینیوادکتری علوم و مهندسی آبخیزداری (حفاظت آب و خاک)، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.20251229<p style="text-align: justify;">Landslides are among the most significant geomorphological hazards, posing a serious threat to natural resources, infrastructure, and human settlements. The aim of this study was to perform landslide susceptibility zonation in the Polrud Watershed using machine learning algorithms and to evaluate their performance comparatively. For this purpose, three machine learning algorithms—Random Forest (RF), Support Vector Machine (SVM), and Decision Tree (DT)—were employed, and 19 landslide conditioning factors, categorized into topographic, hydrological, and environmental–anthropogenic groups, were utilized in the modeling process. The landslide inventory data were randomly divided into training (70%) and testing (30%) datasets for model evaluation. The performance of the models was evaluated using metrics including the Area Under the Curve (AUC), overall accuracy, sensitivity, specificity, precision, correlation coefficient (R), F1-score, CV-ROC, and Cohen's kappa coefficient. The results showed that the RF algorithm outperformed the other models in identifying the spatial pattern of landslide susceptibility and, by providing a more realistic distribution of high-susceptibility zones, classified approximately 24% of the watershed area as high susceptibility. Accordingly, the AUC value of 0.75 and CV-ROC of 0.97 indicate appropriate model stability, although the overall accuracy of 0.62 reveals the impact of data imbalance. In contrast, the SVM model showed a greater tendency to classify areas as low susceptibility, whereas the DT model exhibited lower stability. Variable importance analysis confirmed the prominent role of the morphometric indices TRI and TPI, as well as the hydrological variables SPI and CN, in controlling slope instability. Overall, the research results confirm the superiority of the RF algorithm and its greater efficiency and reliability in landslide susceptibility zonation</p><p style="text-align: justify;">زمین‌لغزش یکی از مهم‌ترین مخاطرات ژئومورفولوژیکی است که تهدیدی جدی برای منابع طبیعی، زیرساخت‌ها و سکونت­گاه‌های انسانی محسوب می‌شود. هدف این پژوهش، پهنه‌بندی حساسیت زمین‌لغزش در حوزه آبخیز پلرود با استفاده از الگوریتم‌های یادگیری ماشین و ارزیابی تطبیقی عملکرد آن‌ها بود. بدین منظور، سه الگوریتم جنگل تصادفی (RF)، ماشین بردار پشتیبان (SVM) و درخت تصمیم (DT) به کار گرفته شد و 19 متغیر مؤثر در قالب عوامل توپوگرافی، هیدرولوژیکی و محیطی - انسانی در فرایند مدل‌سازی مورد استفاده قرار گرفت. داده‌های رخداد زمین‌لغزش به‌صورت تصادفی به دو بخش 70 درصد برای آموزش و 30 درصد برای ارزیابی مدل‌ها تقسیم شدند. عملکرد مدل‌ها با استفاده از شاخص‌هایی، شامل سطح زیر منحنی (AUC)، دقت کلی، حساسیت، ویژگی، صحت، ضریب همبستگی R، امتیاز F1، CV-ROC و ضریب کاپا ارزیابی شد. نتایج نشان داد الگوریتم RF نسبت به سایر مدل‌ها توان بالاتری در شناسایی الگوی مکانی حساسیت زمین‌لغزش داشته و با ارائه توزیع واقع‌بینانه‌تر از پهنه‌های پرخطر، حدود 24 درصد از مساحت حوضه را در کلاس حساسیت زیاد طبقه‌بندی کرد. لذا، مقدار AUC برابر0/75 و CV-ROC برابر 0/97 بیانگر پایداری مناسب مدل است، هرچند دقت کلی 0/62 اثر نامتوازن بودن داده‌ها را نشان می‌دهد. در مقابل، مدل SVM گرایش بیشتری به طبقه‌بندی نواحی کم‌خطر داشت و مدل DT پایداری کمتری نشان داد. تحلیل اهمیت متغیرها نقش‌برجسته شاخص‌های مورفومتری TRI و TPI و متغیرهای هیدرولوژیکی SPI و CN را در کنترل ناپایداری دامنه‌ها تأیید کرد. در مجموع، نتایج پژوهش برتری الگوریتم RF و کارایی و قابلیت اطمینان بیشتر آن در پهنه‌بندی حساسیت زمین‌لغزش را تأیید می‌کند.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/52667مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306011192026523Evaluation of the Efficiency of a Recyclable Magnetic Nickel Ferrite Adsorbent for Removing a Dye Pollutant from Aqueous Mediaارزیابی کارایی جاذب مغناطیسی قابل بازیافت نیکل فریت در حذف آلاینده رنگی از محیط آبی118faسیده بهارهعظیمیگروه ارزیابی و مخاطرات محیط زیست، پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار، سازمان حفاظت محیط¬زیست، تهران، ایران.0000000318833011زهرامنصف خوشحسابگروه شیمی، دانشگاه پیام نور، قزوین، ایران. زهرا ایازیگروه شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.2025825<p style="text-align: justify;">In this study, a magnetic nickel ferrite adsorbent was synthesized, characterized, and used for dye removal from an aqueous medium through adsorption. To this end, the effects of various parameters, including initial dye concentration, adsorbent dosage, contact time, and solution pH, were investigated, modeled, and optimized using experimental design. Furthermore, the kinetics of the process were studied based on pseudo-first-order and pseudo-second-order equations, and the conformity of the process to the Langmuir and Freundlich adsorption isotherms was evaluated. Characterization of the synthesized adsorbent revealed that the magnetic nanoparticles had an average size of 18 conformity nm. Modeling and optimization of the process were carried out using response surface methodology (RSM) based on central composite design (CCD). The results showed that under optimal conditions, i.e., an initial dye concentration of 110 mg/L, a contact time of 90 min, an adsorbent dosage of 0.05 g, and pH = 3, the equilibrium adsorption capacity was 3.76 mg/g (equivalent to 93.2% dye removal efficiency). Therefore, considering the dye structure and the type of adsorbent used, the removal efficiency was higher under acidic conditions. The study of adsorption kinetics and isotherms indicated that the process followed pseudo-second-order kinetics and the Langmuir isotherm, and based on the Langmuir equation, the maximum dye adsorption capacity was 21.1 mg/g. Due to the magnetic nature of the adsorbent, it can be easily separated from the aqueous medium at the end of the process with minimal cost.</p><p style="text-align: justify;">در این پژوهش جاذب مغناطیسی نیکل فریت سنتز و مشخصه‌­یابی شده و برای حذف رنگ از محیط آبی به روش جذب سطحی مورد استفاده قرار گرفته است. به این منظور تاثیر پارامتر­های مختلف از قبیل غلظت اولیه رنگ، مقدار جاذب، زمان تماس و pH محلول به روش طراحی آزمایش بررسی، مدل و بهینه شده است. همچنین سینتیک فرایند بر اساس معادلات شبه مرتبه اول و شبه مرتبه دوم بررسی شده و تطابق فرایند با الگو­های جذبی لانگمویر و فراندلیچ مورد ارزیابی قرار گرفته است. مشخصه­‌یابی جاذب سنتز شده نشان داد که جاذب مغناطیسی به طور متوسط nm 18 است. مدل سازی و بهینه سازی فرایند به روش آماری پاسخ سطح (RSM) در قالب طراحی مرکب مرکزی (CCD) انجام شد و نتایج نشان داد که در شرایط بهینه شامل غلظت اولیه رنگ mg/L 110، زمان تماس min 90، مقدار جاذب g 0/05 و 3 = pH، مقدار جذب تعادلی mg/g 3/76 (معادل 93/2 درصد بازده حذف رنگ) است. بنابراین، با توجه به ساختار رنگ و نوع جاذب مورد استفاده بازده در شرایط اسیدی بهتر است. بررسی سینتیک و همدمای جذب نشان داد که فرایند از سینتیک شبه مرتبه دوم و همدمای لانگمویر تبعیت کرده و بر اساس معادله لانگمویر مقدار حداکثر ظرفیت جذب رنگ mg/g 21/1 است. با توجه به مغناطیسی بودن جاذب مورد استفاده، در پایان فرایند می­توان جاذب را از محیط به راحتی و با کمترین هزینه جدا کرد.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/52107مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306011192026523A Comprehensive Review of Modern Methods for Combating Desertification: Introducing Smart Desertification Control as the Most Effective Approachمروری جامع بر روشهای نوین مقابله با بیابانزایی: معرفی بیابانزدایی هوشمند بهعنوان مؤثرترین روش1931faحمزه سعیدیاناستادیار پژوهشی بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران. کهزادحیدریاستادیار پژوهشی بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران.0000000151562511محمود نجفی¬زیلاییمحقق بخش تحقیقات جنگل ها و مراتع، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران. سعید مهرجواستادیار پژوهشی بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران.مهدي محمدي مقدمبخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان(شاهرود)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شاهرود، ایران.2024513<p style="text-align: justify;">This study introduces desertification as one of the most serious environmental challenges in Iran and worldwide, arising from the fragility of arid and semi-arid ecosystems and the pressures resulting from human activities. It causes soil erosion, reduced fertility, declining groundwater levels, loss of vegetation, and increased dust events, with far-reaching socioeconomic consequences including unemployment, poverty, migration, and reduced food security. Desertification is not driven solely by climatic factors; geological structure, water and soil quality, and inappropriate human interventions also intensify it. Population growth and rising demand for food and natural resources increase pressure on land and accelerate degradation, while climate change further aggravates these conditions. This study aimed to investigate and analyze various methods for combating desertification in Iran and worldwide and identified 21 effective approaches. The findings show that integrating traditional methods with modern approaches—particularly “smart desertification control”—can provide the most effective strategy. Technologies such as drones and robots offer substantial potential for monitoring, mapping, seed sowing, vegetation restoration, and management of affected areas. They improve operational accuracy and speed, enable access to difficult areas, and support targeted conservation programs. The study ultimately emphasizes that water and soil conservation in desert areas is of particular importance. Scientific and precise implementation of modern and traditional methods, tailored to the characteristics of each region, can slow desertification and help restore the natural value of these lands.</p><p style="text-align: justify;">در این پژوهش، بیابان‌زایی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین معضلات محیط زیستی ایران و جهان معرفی می‌شود که براثر شکنندگی اکوسیستم‌های خشک و نیمه‌خشک و فشار فعالیت‌های انسانی پدید می‌آید. این پدیده به فرسایش خاک، کاهش حاصلخیزی، افت سطح آب‌های زیرزمینی، نابودی پوشش گیاهی و افزایش گردوغبار منجر می­شود و پیامدهای گسترده اقتصادی–اجتماعی مانند بیکاری، فقر، مهاجرت و کاهش امنیت غذایی درپی دارد. بیابان‌زایی تنها به عوامل اقلیمی محدود نیست و ساختار زمین‌شناسی، کیفیت آب و خاک و دخالت نادرست انسان نیز در تشدید آن نقش دارند. با افزایش جمعیت و نیاز روزافزون به مواد غذایی و منابع طبیعی، فشار بر اراضی بیشتر شده و تخریب آن‌ها شدت می‌گیرد؛ درحالی‌که تغییرات اقلیمی نیز وضعیت را بدتر می‌کند. این تحقیق با هدف بررسی و تحلیل روش‌های مختلف مقابله با بیابان‌زایی در ایران و جهان انجام شده و ۲۱ روش مؤثر شناسایی شده است. نتیجه پژوهش نشان داد که ترکیب روش‌های سنتی با رویکردهای نوین، به‌ویژه «بیابان‌زدایی هوشمند»، می‌تواند کارآمدترین راهکار باشد. استفاده از فناوری‌هایی مانند پهپادها و روبات‌ها برای پایش، نقشه‌برداری، بذرپاشی، بازسازی پوشش گیاهی و مدیریت مناطق آسیب‌دیده، ظرفیت بالایی برای کنترل پیشروی بیابان دارد. این فناوری‌ها ضمن افزایش دقت و سرعت عملیات، امکان دسترسی به مناطق دشوار و اجرای برنامه‌های حفاظتی هدفمند را فراهم می‌کنند. در نهایت، تحقیق تأکید می‌کند که حفظ آب و خاک در مناطق بیابانی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و اجرای علمی و دقیق روش‌های نوین و سنتی، متناسب با ویژگی‌های هر منطقه، می‌تواند به کاهش سرعت بیابان‌زایی و بازگرداندن ارزش طبیعی این اراضی کمک کند.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/52094مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306011192026523Examining the Challenges of Utilizing Food Diversity in the Development of Food Tourism in Guilan Provinceبررسی چالشهای بهرهبرداری از تنوع غذایی در توسعه گردشگری غذا در استان گیلان3245fa مونااسالمنژاد گیلوائیاستادیار گروه علوم اجتماعی، پژوهشکده گیلان شناسی، دانشگاه گیلان، شهر رشت، ایران.00000002356922762025123<p style="text-align: justify;">The culinary diversity of Guilan Province, as one of the most important components of the region’s identity and Cultural Components, holds significant potential for tourism development; however, effectively capitalizing on this potential is hindered by multifaceted challenges. This research aims to identify, analyze, and categorize the challenges of food diversity in the process of tourism development in Guilan Province and to propose practical solutions based on these challenges. Adopting a qualitative approach, the study utilizes the Braun and Clarke six-stages thematic analysis method. Data were gathered through semi-structured interviews with restaurateurs, local cooks, tourism professionals, food-sector managers, and food producers, selected via purposive sampling. The thematic analysis identified five main themes, including “weaknesses in the educational and professional system,” “structural and infrastructural deficiencies,” “weaknesses in management, governance, and policymaking,” “weaknesses in marketing, branding, and media,” and “cultural, social, and market threats.” Findings highlight that weak advertising and marketing, the lack of quality and hygiene standards, inadequate infrastructure, the absence of integrated planning, threats to the authenticity of local foods, and limited ability to attract international tourists are the most significant impediments to utilizing Guilan’s food-related potential. To address these issues, practical solutions are proposed at three levels: at the macro level, the development of a comprehensive governance plan and the establishment of a quality standardization system are essential; at the infrastructural level, the development of physical and digital facilities, combined with the organization of specialized events, is recommended; and at the skills level, the expansion of professional training and the strengthening of digital branding can contribute to designing tourism products that meet market needs.</p><p style="text-align: justify;">تنوع غذایی استان گیلان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های هویتی و فرهنگی این منطقه، ظرفیت بالایی برای توسعه گردشگری دارد. با این ‌حال، بهره‌گیری مؤثر از این ظرفیت با چالش‌های متعددی روبه‌رو است. هدف این پژوهش شناسایی، تحلیل و طبقه‌بندی چالش‌های تنوع غذایی در فرآیند توسعه گردشگری گیلان و ارائه راهکارهای کاربردی بر مبنای این چالش‌هاست. این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون بر پایه مدل شش‌مرحله‌ای برون و کلارک انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختار‌یافته با رستوران‌داران، آشپزان محلی، فعالان گردشگری، مدیران حوزه خوراک و تولیدکنندگان مواد غذایی و با نمونه‌گیری هدفمند گردآوری شد. تحلیل داده‌ها به شناسایی پنج مضمون اصلی، شامل «ضعف نظام آموزشی و حرفه‌ای»، «نارسایی ساختاری و زیرساختی»، «ضعف مدیریت، حکمرانی و سیاست‌گذاری»، «ضعف بازاریابی، برندسازی و رسانه» و «تهدیدهای فرهنگی، اجتماعی و بازار» منجر شد. یافته‌ها نشان داد ضعف تبلیغات و بازاریابی، نبود استانداردهای کیفیت و بهداشت، کمبود زیرساخت، فقدان برنامه‌ریزی یکپارچه، تهدید اصالت غذاهای محلی و محدودیت جذب گردشگران خارجی از مهم‌ترین موانع بهره‌برداری از ظرفیت غذایی گیلان است. بر اساس این یافته‌ها، راهکارهای عملیاتی در سه سطح پیشنهاد می‌شود: نخست، در سطح کلان، تدوین برنامه جامع حکمرانی و ایجاد نظام استانداردسازی کیفیت ضروری است. دوم، در سطح زیرساختی، توسعه امکانات فیزیکی و دیجیتال در کنار برگزاری رویدادهای تخصصی توصیه می‌شود. در نهایت و در سطح مهارتی، گسترش آموزش‌های حرفه‌ای و تقویت برندسازی دیجیتال می‌تواند به طراحی محصولات گردشگری متناسب با نیاز بازار کمک کند.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/52840