مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه رشد فناوری 1735-5486 21 84 2025 12 27 Model Design and Classification of Factors Influencing the Development of Technological Capabilities in Iranian E&P Companies طراحي مدل و دسته‌بندی عوامل مؤثر بر توسعه قابلیت‌های فناورانه در شرکت‌های اکتشاف و تولید نفت ایرانی 69 78 fa مرتضي ارجمندثابت دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران مهدی الیاسی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران سید سروش قاضی نوری دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران محمد نقی زاده دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران 2024 7 10 <p>Enhancing technological capability is a critical requirement in the upstream oil and gas sector, as it directly contributes to improved operational efficiency and increased profitability of exploration and production (E&P) companies. Although the concept of technological capability shares certain commonalities across industries, its determinants are highly sector-specific. Therefore, identifying and classifying the key indicators that influence technological capability in E&P companies is essential. Addressing this gap, the present study aims to develop a practical framework for strengthening technological capability in Iranian E&P companies. A mixed-method approach was employed. In the qualitative phase, data were collected through a literature review and field investigations, leading to the identification and categorization of relevant factors and their relational structure with technological capability. In the quantitative phase, a structured questionnaire was used as the data collection instrument. Content and construct validity were confirmed, and reliability was verified using Cronbach’s alpha. A sample of 100 respondents from five E&P companies was selected using the Cochran formula, and the measurement and structural models were analyzed using SMART PLS 4 software. The findings indicate that five second-level dimensions—R&D management capability, legal capabilities, technological cooperation capability, technology absorption and development capacity, and access to resources—significantly influence technological capability. Furthermore, 17 third-level subfactors were identified as contributing to the technological capability of E&P companies.</p> <p>در فعاليت&zwnj;هاي بالادست صنعت نفت و گاز، ارتقاء قابليت فناورانه در توسعه شركت&zwnj;هاي اكتشاف و توليد اهميت بسزايي دارد چرا كه منجر به افزایش بهره&zwnj;وری تولید و درآمد اين شرکت&zwnj;ها خواهد شد. همچنين مفهوم قابليت فناورانه و عوامل مؤثر بر آن، با وجود برخي اشتراكات، در هر صنعت منحصر بفرد است. لذا شناسایی و دسته&zwnj;بندی شاخص&zwnj;های مؤثر بر قابلیت فناورانه در شرکت&zwnj;های اکتشاف و تولید اهميت دارد. اين پژوهش با شناسايي اين شكاف تحقيقاتي، به دنبال ارائه راهكاري عملي براي افزايش قابلیت فناورانه در اينگونه شركت&zwnj;ها مي&zwnj;باشد. روش اين تحقيق آميخته است. در بخش كيفي، جمع&zwnj;آوري داده با مطالعات کتابخانه&zwnj;ای و پیمایش میدانی صورت گرفت و پس از تحليل داده&zwnj;ها، شناسایی و دسته&zwnj;بندی عوامل و چارچوب ارتباطي آنها با قابلیت فناورانه در اين شركت&zwnj;ها مستخرج گرديد. در بخش كمي، ابزار جمع&zwnj;آوري داده&zwnj;ها، پرسشنامه است. روایی پرسشنامه&zwnj; با بهره&zwnj;گیری از روایی محتوایی و روایی سازه و پایایی آن با روش آلفای کرونباخ تأييد شد. حجم نمونه براي 5 شرکت&zwnj;، با روش كوكران 100 نفر بوده و مدلسازي با استفاده از نرم&zwnj;افزارSMART PLS24  انجام شده است. نتايج نشان داد، در لايه دوم، پنج عامل «قابلیت مدیریت تحقیق و توسعه، قابلیت&zwnj;هاي قانونی، قابلیت همکاری فناورانه، ظرفیت جذب و توسعه فناوری و دسترسی به منابع» و در لايه سوم 17 زير عامل بر قابليت فناورانه اين شركت&zwnj;ها اثرگذار است.</p>

http://roshdefanavari.ir/ar/Article/Download/47326