مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری پژوهش و فناوری محیط زیست 2676-3060 10 18 2026 2 20 Investigating the Impact of Non-Renewable Energy Consumption on Iran's Ecological Resilience Using an ARDL Model بررسی تأثیر مصرف انرژی¬های تجدیدناپذیر بر تاب¬آوری بوم‌شناختی ایران با استفاده از مدل ARDL 23 41 fa امیرمنصور طهرانچیان دانشگاه مازندران شهریار زروکی دانشگاه مازندران سیده مهسا خباز دانشگاه مازندران 2025 5 8 <p style="text-align: justify;">This study evaluates the impacts of non-renewable energy consumption on the ecological resilience of Iran over the period 1965- 2023, utilizing ARDL approach. The results indicated that in the long run, a coefficient of 2.763 signifies an increase in CO₂ emissions, thereby weakening ecological resilience; conversely, in the short run, a coefficient of -0.227 suggests a temporary reduction in carbon emissions and a relative improvement in resilience, an effect that will not be sustained in the absence of institutional and technological infrastructure. By integrating both short- and long-term time horizons and relying on extensive historical data, this study provides a comprehensive overview of the dynamics between fossil fuel energy consumption and environmental sustainability in Iran. Also, the findings indicated that structural dependence on non-renewable energy sources not only hinders the enhancement of resilience but also constitutes a long-term threat to ecological sustainability. Accordingly, the research findings highlight the necessity of gradually diversifying the energy portfolio by prioritizing renewable resources, the phased reform of fossil fuel subsidies along with the design of effective compensatory mechanisms for vulnerable groups, and targeted investment in clean technologies and green infrastructure. Furthermore, establishing an integrated governance framework in the energy and environmental sectors and incorporating environmental considerations into national development policies can facilitate Iran's transition to a low-carbon and resilient economy.</p> <p style="text-align: justify;">این پژوهش به ارزیابی اثرات مصرف انرژی&zwnj;های تجدیدناپذیر بر تاب&zwnj;آوری بوم&zwnj;شناختی ایران طی سال&zwnj;های 1965 تا 2023، با بهره&zwnj;گیری از رویکرد ARDL، می&zwnj;پردازد. نتایج نشان داد که در بلندمدت، ضریب 763/2 نشانگر افزایش انتشار CO₂ و در نتیجه تضعیف تاب&zwnj;آوری بوم&zwnj;شناختی است؛ در حالی که در کوتاه&zwnj;مدت، ضریب 227/0- حاکی از کاهش موقتی انتشار کربن و بهبود نسبی تاب&zwnj;آوری است، اثری که در غیاب زیرساخت&zwnj;های نهادی و فناورانه، پایدار نخواهد ماند. این مطالعه با تلفیق افق زمانی بلندمدت و کوتاه&zwnj;مدت و اتکا به داده&zwnj;های تاریخی گسترده، تصویری جامع از پویایی میان مصرف انرژی&zwnj;های فسیلی و پایداری محیط&zwnj;زیستی ایران ترسیم می&zwnj;کند. همچنین، یافته&zwnj;ها نشان داد که وابستگی ساختاری به انرژی&zwnj;های تجدیدناپذیر نه&zwnj;تنها مانع ارتقای تاب&zwnj;آوری می&zwnj;شود، بلکه تهدیدی بلندمدت برای پایداری بوم&zwnj;شناختی به&zwnj;شمار می&zwnj;آید. بر این اساس، نتایج پژوهش ضرورت تنوع&zwnj;بخشی تدریجی به سبد انرژی با اولویت&zwnj;بخشی به منابع تجدیدپذیر، اصلاح مرحله&zwnj;ای یارانه&zwnj;های فسیلی همراه با طراحی سازوکارهای جبرانی کارآمد برای گروه&zwnj;های آسیب&zwnj;پذیر و سرمایه&zwnj;گذاری هدفمند در فناوری&zwnj;های پاک و زیرساخت&zwnj;های سبز را برجسته می&zwnj;کند. به&zwnj;علاوه، ایجاد یک چارچوب حکمرانی یکپارچه در حوزه انرژی و محیط&zwnj;زیست و ادغام ملاحظات محیط&zwnj;زیستی در سیاست&zwnj;های توسعه ملی، می&zwnj;تواند مسیر گذار ایران به اقتصادی کم&zwnj;کربن و تاب&zwnj;آور را هموار سازد.</p> مصرف انرژی، تاب‌آوری اکولوژیک، مدل ARDL، انرژی‌های تجدیدناپذیر http://journal.eri.acecr.ir/ar/Article/Download/50175