مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306057202129Modeling the correlation between drought, number of rainy days and evapotranspiration in Fars provinceمدل‌سازی پیوند بین خشکسالی، تعداد روزهای بارانی و تبخیر و تعرق در استان فارس11510.29252/.5.7.1faمریم خسرویاندانشگاه حکیم سبزواریعلیرضا انتظاریدانشگاه حکیم سبزواریمحمدباعقیدهدانشگاه حکیم سبزواریرحمانزندیعضو هیات علمی دانشگاه حکیم سبزواری2020125Drought is one of the recurring phenomena in all parts of the world with high-rainfall and low-rainfall climates and it is consider as a natural disaster. Iran is also one of the countries which involved in this phenomenon in different places. Its characteristics, such as the severity, duration, and extent of the drought, are vary from place to place and its damages is depending on the country's planning. In this regard, the necessity of knowing the correct weather conditions and climatic characteristics of different regions have become clear to planners through environmental, economic, agricultural and industrial potentials and their optimal use, as well as predicting the occurrence of natural disasters such as floods and droughts. In this study, for evaluating and comparing drought and wetness events, the precipitation data for the period (1987-2017), as well as the evaporation and transpiration data and the number of rainy days during a statistical period of 10 years (2008-2017) were obtained from 9 stations in Fars province. The standardized precipitation index (SPI) was used, and the Arc GIS software, the drought zoning, evaporation and transpiration maps, and the number of rainy days in the province were plotted. In the studied years, Fars province has faced a near-normal state for 24 years in and drought for 5 years and wetness for one year. The drought situation was studied and analyzed in Shiraz city in the continuation. According to the obtained results, the drought in Shiraz city is more severe than the other parts of the province and it will continue in the future. The SPI index has the highest correlation with the parameters of the number of rainy days with a rate of (0.46) and evaporation and transpiration with a rate of (0.26) in 2012 and 2008.خشکسالی یکی از پدیده‌های تکرارشونده در تمامی نقاط با اقلیم‌های پربارش و کم‌بارش است و بلایی طبیعی به‌شمار می‌رود. ایران نیز از جمله کشورهایی است که با این پدیده در نقاط مختلف درگیر است. ويژگي‌هاي آن از قبيل شدت‌، مدت و وسعت خشكسالي از محلي به محل ديگر متفاوت مي‌باشد و خسارت آن به برنامه‌ریزی کشورها بستگی دارند. در اين راستا وجود توان‌های محيطی، اقتصادی، کشاورزی و صنعتی و بهره‌برداری بهينه از آن‌ها و نيز پيش‌بينی وقوع حوادث طبيعی، چون سيل و خشکسالی ضرورت شناخت صحيح شرايط جوی و ويژگي‌های آب و هوايی مناطق مختلف برای برنامه‌ريزان آشکار کرده است. در این تحقیق، به‌منظور بررسی و مقایسه رخدادهای خشکسالی و ترسالی، داده‌های بارش مربوط به دوره ی (1987-2017)، و همچنین داده های تبخیر و تعرق و تعداد روزهای بارانی طی یک دوره آماری 10 ساله (2008-2017) و از 9 ایستگاه برای استان فارس اخذ شد. شاخص بارش استاندارد شده (SPI)، مورد استفاده قرار گرفت و نقشه پهنه‌بندی خشکسالی، تبخیر و تعرق و تعداد روزهای بارانی استان با استفاده از نرم‌افزار Arc GIS ترسیم شد. در سال‌های مورد مطالعه، 24 سال استان فارس در وضعیت نزدیک به نرمال و 5 سال با خشکسالی و یک سال نیز با ترسالی مواجه بوده است. در ادامه وضعیت خشکسالی در شهرستان شیراز بررسی و تحلیل شد. بنابر نتایج به دست آمده خشکسالی در شهرستان شیراز نسبت به سایر نقاط استان شدیدتر بوده و نیز این روند در آینده نیز ادامه خواهد داشت. شاخص SPI بیشترین میزان همبستگی با پارامترهای تعداد روزهای بارانی با میزان (46/0) و تبخیر و تعرق با میزان (26/0) را به ترتیب در سال‌های 2012 و 2008 داشت. http://journal.eri.acecr.ir/en/Article/Download/8585

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306057202129Investigation of the employment status of environmental and health graduates in Karaj municipalityبررسی وضعیت اشتغال دانش‌آموختگان حوزه محیط‌زیست و سلامت در شهرداری کرج172810.29252/.5.7.17faسیدحسنموسویشهرداری کرجفرهادصوفیانشهرداری کرج2020422The purpose of this study is investigation of the employment status of environmental and health graduates in Karaj Municipality. In the first step, frequency and frequency percentage of all employers at three levels of completely related fields of education (including environmental science and environmental health), semi-related fields of education and unrelated fields of education were investigated in three groups of central headquarters, organizations and regions according to the information received from the planning deputy of Karaj municipality. In the second step, the relationship between education and work responsibility of experts and heads of the responsible departments for environmental protection was investigated. The results showed that only 1% of the total personnel of Karaj Municipality have a specialty in completely related fields of study and 3.1% of them were graduates in semi-related fields of study. Only 8 (16.3%) of the 49 personnels with completely related fields of study, have been employed in their education-related responsibilities. The results also showed that only 5 (42%) of 12 heads of the departments or responsible personnels for environmental protection have education in completely related fields of study and only one of them were graduates in semi-related fields of study. This fact indicates the lack of attention of municipal managers to the existing organizational chart and non-regulation of the responsibilities distribution especially in the environment and health field. Based on the research results, reviewing and modifying the process of personnel recruitment and using managers and experts with a relevant specialty in the Karaj municipality is necessary as the first prerequisite for managing and preserving the environment to achieve sustainable development.هدف از این مطالعه بررسی وضعیت اشتغال دانش‌آموختگان رشته محیط‌زیست و بهداشت‌محیط در شهرداری کرج بود. در گام نخست فراوانی و درصد فراوانی کلیه پرسنل در سه سطح تحصیلات کاملاً مرتبط (محیط‌زیست و بهداشت‌ محیط)، تحصیلات نیمه‌مرتبط و تحصیلات غیرمرتبط در سه گروه ستاد مرکزی، سازمان‌ها و مناطق با توجه به اطلاعات دریافتی از معاونت برنامه‌ریزی شهرداری کرج مورد بررسی قرار گرفت. در گام دوم میزان ارتباط تحصیلات با نوع مسئولیت کاری کارشناسان و روسای ادارات مسئول حفظ محیط‌زیست بررسی شد. نتایج نشان داد تنها 1 درصد از کل پرسنل شهرداری کرج دارای تخصص‌ محیط‌زیست و بهداشت‌ محیط و 1/3 درصد افراد دارای تخصص نیمه ‌مرتبط می‌باشند. از مجموع 49 نفر پرسنل دارای تحصیلات مرتبط تنها 8 نفر (3/16 درصد) در مسئولیت‌های مرتبط با تحصیلات خود به‌کارگیری و مشغول به فعالیت هستند. همچنین، نتایج نشان داد که تنها 5 نفر (42 درصد) از 12 رئیس اداره یا امور مسئول حفظ محیط‌زیست و سلامت شهروندان، دارای تحصیلات مرتبط با وظایف آن اداره می‌باشند و 1 مورد نیز دارای تحصیلات و تجربیات نیمه‌مرتبط می‌باشد. این واقعیت نشان‌دهنده عدم توجه مدیران شهرداری به چارت سازمانی موجود و ضابطه‌مند نبودن جابجایی‌ها و توزیع مسئولیت‌ها به ویژه در حوزه محیط‌زیست و سلامت است. با توجه به نتايج مطالعه ضرورت بازنگرى و اصلاح فرآيند جذب نيروى انسانى و به‌كارگيرى مديران و كارشناسان با تخصص مرتبط در شهرداری کرج، به عنوان اولین پيش‌شرط مديريت و حفظ محیط‌زیست در راستای دستیابی به توسعه پایدار، ضرورى به نظر مى‌رسد.http://journal.eri.acecr.ir/en/Article/Download/8592

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306057202129A review of widely used industrial dyes and their removal methods from water and wastewaterمروری بر رنگینه های صنعتی پرکاربرد و روشهای حذف آنها از آب و فاضلاب293710.29252/.5.7.29faفریبااستوارپژوهشکده محیط زیست جهاددانشگاهی0000-0003-1844-0103مرضیه حسن زادهدانشگاه گیلان2020210In recent years, the expansion of industries has led to increase industrial wastewater production and environmental pollution. Dyes materials are one of the most important pollutants in industrial wastewater. Today, dyes are widely used in various industries such as textile, paper, leather, printing, and cosmetics. Drainage of colored wastewater does not only affect the aesthetic aspect of the receiving water but also reduces the process of photosynthesis. Also, the colors and their intermediate products are toxic, carcinogenic and mutagenic for aquatic life. Most of these dyes cause skin allergies, dermatitis, and itching, and accelerate the incidence of cancer and mutation in humans. Therefore, industrial wastewaters containing dye need to be treated prior to discharge into the receiving environment. The purpose of this study was to provide a summary of the most important industrial dyes, the health and environmental effects of dyes as pollutants, and to describe the methods for their removal from water and wastewater. In this study, different dye removal methods such as biological, physical and surface adsorption methods were described and the best process for treatment of colored wastewater was introduced considering the economical cost.در سالهای اخیر، گسترش صنایع به افزایش تولید فاضلابهای صنعتی و آلودگی محیطزیست منجر شده است. مواد رنگزا از مهمترین آلایندههای موجود در فاضلابهای صنعتی بهشمار می‌آیند. رنگ یکی از مشخصههای دائمی آبهای سطحی است که به دلیل افزایش مصرف کلر دارای اهمیت بالایی است. امروزه رنگ‌ها به طور گسترده، در صنایع مختلفی از قبیل نساجی، کاغذ، چرم، صنایع چاپ و لوازم آرایشی مورد استفاده قرار میگیرند. تخلیه فاضلابهاي رنگی ﻧﻪﺗﻨﻬﺎ ﺟﻨﺒﻪ زﯾﺒﺎﺷﻨﺎﺧﺘﯽ آبﻫﺎي ﭘﺬﯾﺮﻧﺪه را ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﯿﺮﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ، ﺑﻠﮑﻪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﮐﺎﻫﺶ ﻓﺮآﯾﻨﺪ ﻓﺘﻮﺳﻨﺘﺰ ﻧﯿﺰ ﻣﯽگردد. همچنین، وجود رنگها و فرآوردههاي واسطهاي آنها براي زندگی آبزیان سمی، سرطانزا و جهشزا میباشد. اغلب این رنگ ها باعث آلرژي، درماتیت و خارش پوست میشوند، و بروز سرطان و جهشزایی را در انسانها تسریع میکنند. بنابراین پساب‌هاي صنعتی حاوي رنگ، نیازمند تصفیه قبل از تخلیه به محیط پذیرنده می‌باشند. هدف از این پژوهش، ارائه خلاصهای از مهمترین رنگینههای صنعتی، تأثیرات بهداشتی و محیطی رنگها به عنوان آلاینده و همچنین؛ بیان روشهای حذف آنها از آب و فاضلاب میباشد. در این پژوهش، رو‌ش‌های مختلف حذف رنگزا مانند روش‌های بیوژیکی، فیزیکی و جذب سطحی بیان شد و بهترین فرآیند جهت تصفیه پساب‌های رنگی با توجه به صرفه اقتصادی معرفی گردید.http://journal.eri.acecr.ir/en/Article/Download/8561

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306057202129Evaluation of natural adsorbents in water and wastewater treatmentارزیابی جاذبهای طبیعی در تصفیه آب و فاضلاب395410.29252/.5.7.39faمحدثهتوکلیکارشناس202025With increasing industrial activities and discharging untreated wastewater which contains various environmental pollutants to aquatic environments, problems such as reducing the penetration of light, anaerobic conditions and complications such as allergies and cancer for humans and other living organisms will occur. Surface absorption is one of the most effective and efficient methods for the removal of environmental pollutants and among the common methods for treatment of wastewater, applying natural adsorbents are more efficient than the other methods and is more economic. Since there are many natural adsorbents in nature, they are very inexpensive, they are even free in some cases; adsorption of contaminants by these materials can be a suitable way to remove the toxic substances of contaminated water and industrial wastewater. In this paper, we study some of bioactive adsorbents in order to remove contamination from industrial wastewater.با بیشتر شدن فعاليت‌هاي صنعتي و تخليه فاضلاب‌هاي تصفيه نشده که شامل آلاینده‌های محیط زیستی مختلف هستند به محيط‌هاي آبي، مشكلاتي مانند كاهش قابليت نفوذ نور، به وجود آمدن شرايط بي‌هوازي و عوارضی همچون آلرژي و سرطان برای انسان و سایر موجودات زنده ایجاد می‌شود. روش جذب سطحي به عنوان يكي از اثرگذارترین و کارآمدترین روش‌ها در حذف آلاینده‌های محیط زیستی مطرح است و در بین روش‌های رایج برای تصفیه فاضلاب، کاربرد جاذب‌های طبیعی نسبت به روش‌های دیگر کارایی بیشتری داشته و از نظر اقتصادی نیز مناسب‌تر است. از آن جایی که جاذب‌های طبیعی به وفور در طبیعت وجود دارند و دارای قیمت بسیار ناچیز و حتی در بعضی از موارد بدون هزینه هستند. جذب آلاینده به وسیله این مواد، می‌تواند روشی مناسب به منظور حذف مواد سمی از آب‌های آلوده و پساب‌های صنعتی باشد. در این مقاله، به بررسی عملکرد تعدادی از جاذب‌های زیستی به منظور حذف آلاینده‌ها از فاضلاب‌های صنعتی و پساب‌ها پرداخته می شود.http://journal.eri.acecr.ir/en/Article/Download/8588

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306057202129Investigation of the trend of land use changes in Rey city using remote sensing dataبررسی روند تغییرات کاربری اراضی شهر ری با استفاده از داده های سنجش از دور556610.29252/.5.7.55faسارافروتندانشگاه ازاد واحد علوم و تحقیقاتمحمودشریعت استاد علوم تحقیقات تهرانمیر مسعودخیرخواه زرکشدانشگاه آزادرحیمسروردانشگاه ازاد2020418Rey city has experienced unprecedented urban growth in recent decades that leading to drastic changes in the land use of the region. Therefore, the purpose of this article was to investigate the changes in land use area of Rey city during the years 1988 to 2006 using aerial photographs and satellite images of Landsat and IRS. With supervised and unsupervised classification of the satellite images, 4 land uses types including urban lands, agricultural lands, green spaces and barren lands were extracted. Land use layers were compared in pairs and the rate of land use changes was extracted. The results showed that urban land use made and urban green space have increased 369.7 and 55.6 hectares, respectively, and agricultural lands and barren lands have decreased 213.8 and 211.5 hectares, respectively. The growth of residential areas during a period of 6 years from 2000 to 2006 totally with 212.7 hectares has been faster changed than a period of 12 years from 1988 to 2000 with 157 hectares. A pairwise comparison matrix of land uses was used to determine the amount of environmental damages caused by unprincipled changes in the region land uses in the studying period. The results show that the conversion of barren lands, agriculture and urban green space into residential lands with the amounts 44.65, 42.44 and 14.85 causes high degree of environmental damages. Land use change, especially the loss of vegetation, has a negative impact on the landscape.شهر ری، در دهه‌هاي اخير رشد بي‌سابقه‌اي در شهرنشيني داشته که منجر به تغييرات شديدي در کاربری‌ اراضی منطقه شده است. از این رو هدف از این مقاله بررسی تغییرات مساحت کاربری اراضی شهر ری در طی سال‌های 1367 تا 1385 با استفاده از عکس‌های هوایی و تصاویر ماهواره‌ لندست و IRS است. با طبقه‌بندي نظارت شده و نظارت نشده تصاوير ماهواره‌اي نهایتاً 4 کاربری اراضی ساخته شده شهری، زمین‌های کشاورزی، فضای سبز و زمین‌های بایر استخراج شد. لایه‌هاي کاربري اراضی به صورت دو به دو مقايسه شد و میزان تغییرات کاربري اراضی استخراج شد. نتايج نشان داد که کاربری اراضي ساخته شده شهري و فضای سبز شهری به ترتیب 7/369 و 6/55 هکتار افزایش و زمین‌های کشاورزی و زمین‌های بایر به ترتیب 8/213 و 5/211 هکتار کاهش داشته‌اند. رشد مناطق مسکونی طی دوره 6 ساله 1379 تا 1385 در مجموع با 7/212 هکتار از سرعت بیشتری نسبت به دوره 12 ساله 1367 تا 1379 با 157 هکتار تغییر برخوردار بوده است. برای تعیین میزان خسارات محیط زیستی ناشی از تغییر غیراصولی کاربري‌های اراضی منطقه در دوره‌ زمانی مورد بررسی، از ماتریس مقايسه زوجی کاربری‌ها استفاده گردید. نتایج نشان می‌دهد تبدیل زمین‌های بایر، کشاورزی و فضای سبز شهری به زمین های مسکونی با مقادیر 65/44، 44/42 و 85/14 از شدت خسارت محیط زیستی بالایی برخوردارند. تغییر کاربری به‌ویژه از بین رفتن پوشش گیاهی، تاثیر منفی بر روی سیمای سرزمین گذاشته است.http://journal.eri.acecr.ir/en/Article/Download/8591

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306057202129Prioritization of energy recovery technologies from municipal solid waste (Case study of Mashhad)اولویت بندی فناوری های بازیابی انرژی از زباله جامد شهری (مطالعه موردی شهر مشهد)677610.29252/.5.7.67faآرمانشاهنظریکارشناس ارشد مکانیزاسیون – بازیافت و مدیریت پسماند، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد0000-0002-3887-09982020323Thermal energy recovery technologies which used to burn solid urban waste are one of the relatively new and appropriate methods in waste management. Heat and gases are generated by burning waste that can be used to generate energy. In this research, a decision model based on the Analytic Hierarchy Process (AHP) method is Provided to select the best thermochemical system based on three technical, economic and environmental criteria. In this study, waste incineration, gasification, pyrolysis and plasma systems were evaluated. Collection of required information was obtained by reviewing reliable sources and preparing and completing questionnaires. The study area in this study is Mashhad city. The results of this study indicate that among the studied systems, plasma system (technology) is the best option for energy recovery from solid wastes in Mashhad, after that, waste incineration, gasification and pyrolysis systems are in the next categories, respectively. فناوری های بازیابی انرژی حرارتی که به منظور سوزاندن پسماند جامد شهری مورد استفاده قرار می گیرد، یکی از روش های نسبتاً جدید و مناسب در مدیریت پسماند محسوب می شود. در اثر سوختن پسماند، حرارت و گازهایی بوجود می آید که این گازها را می توان برای تولید انرژی استفاده نمود. در این تحقیق مدل تصمیم گیری مبتنی بر روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) جهت انتخاب بهترین سیستم ترموشیمیایی بر اساس سه معیار فنی، اقتصادی و زیست محیطی ارائه شده است. در این مطالعه سیستم های زباله سوز (توده سوز)، گازی سازی، پیرولیز و پلاسما مورد ارزیابی قرار گرفتند. جمع آوری اطلاعات مورد نیاز از طریق بررسی منابع معتبر و تهیه و تکمیل پرسشنامه به دست آمد. منطقه مورد مطالعه در این تحقیق، شهر مشهد می باشد. نتایج این مطالعه بیانگر آن است که در بین سیستم های مورد بررسی، سیستم (فناوری) پلاسما بهترین گزینه جهت بازیابی انرژی از پسماندهای جامد شهر مشهد بوده و پس از آن نیز به ترتیب سیستم های زباله سوز، گازی سازی و پیرولیز در رده های بعدی قرار می‌گیرند.http://journal.eri.acecr.ir/en/Article/Download/8606

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306057202129Estimation of wheat area cultivation using Sentinel 2 satellite images (Case study: Sojasroud region, Khodabandeh city, Zanjan province)برآورد سطح زیرکشت گندم دیم با استفاده از تصاویر ماهواره ای سنتينل2 (مطالعه موردی: منطقه سجاسرود شهرستان خدابنده استان زنجان)779010.29252/.5.7.77faسید احمد موسویسنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، واحد الکترونیکی دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نادیاعباس زاده طهرانیپژوهشگاه هوافضا وزارت علوم تحقیقات و فناوریمیلادجانعلی پورپژوهشگاه هوافضا وزارت علوم تحقیقات و فناوری202048Wheat is one of the strategic agricultural products which provides one of the most basic nutritional needs of human societies for Iran and the whole world. Having the right statistics and information of the lands under wheat cultivation and estimating the amount of their production in one crop year can help the planners of agriculture and industry to manage the production and consumption of the mentioned product as effectively as possible. One of the tools that can calculate the level of wheat cultivation in the shortest time and with low cost and appropriate accuracy is the science and technology of remote sensing. In the present study, using a supervised classification of images from several time of Sentinel 2, the area under wheat cultivation and its production rate for the 96-97 crop year has been estimated. Supervised classification with the overall accuracy of 80% and a kappa coefficient of 0.8 has acceptable and suitable results for the identification and separation of wheat from other agricultural crops.كشت و توليد محصول گندم همواره پاسخگوي نيازهاي تغذيه اي بخش عظيمي از مردم جهان بوده است، لذا در ايران و جهان ازجمله محصولات کشاورزی استراتژيك محسوب می‌شود. در اختیار داشتن آمار و اطلاعات مناسب از سرزمين هاي تحت كشت گندم و برآورد ميزان دقيق توليد آن‌ها در يك سال زراعي، به برنامه ريزان بخش كشاورزي و صنعت جهت مدیریت هرچه مؤثرتر تولید و مصرف محصول مذکور، كمك شاياني مي نمايد. یکی از ابزارهایی که در کمترین زمان و با هزینه پایین و دقت مناسب می‌تواند سطح زیر کشت گندم را محاسبه نماید علم و فناوری سنجش‌ازدور‌است. در تحقیق حاضر، با استفاده از کلاسه‌بندی نظارت‌شده تصاویر چند زمانه سنجنده سنتينل 2، سطح زیر کشت گندم و میزان تولید آن در دهستان سجاسرود از توابع شهرستان خدابنده استان زنجان برای سال زراعی 96-97 برآورده شده است. طبقه‌بندی نظارت‌شده با دقت کلی80% و ضریب کاپای 8/0 نتایج قابل‌قبول و مناسبی برای شناسایی و تفکیک گندم از سایر محصولات كشاورزي را ارائه مي دهد. http://journal.eri.acecr.ir/en/Article/Download/8593

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306057202129Cheese whey recycling, the right approach to prevent environmental damageبازیافت آب پنیر، رهیافت مناسب جلوگیری از آسیب های محیط زیست919910.29252/.5.7.91faزهرا کتبه ئی مرادیمدیر کنترل کیفیتمریم حقیقی خمامیعضو هیات علمی0000000270538020حامدکیومرثیکارشناس پژوهشیهوشنگدهقان زادهعضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزیسعید تمدنی جهرمیپژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی، بندر عباس202061Today, with increasing in production and diversity expansion of dairy products in factories and production of whey products, this food product has become very important. Whey is a water-soluble part of milk that is obtained by adding acid, heating, and coagulating the cheese. This yellow liquid contains a lot of lactose and mineral compounds such as calcium and phosphorus, which is important to achieve in order to use as a food source and prevent environmental pollution. Since the wastewaters of the dairy industry have the highest levels of contamination, if the untreated wastewaters of this industry are discharged, serious environmental problems will be inevitable. On the other hand, a reduction in existing reserves and environmental problems followed by increasing use of fossil fuels has prompted researchers to produce new sources of renewable energy, and it can be said that new biological technologies, such as the use of whey as a way to produce biofuels, reduces the environmental problems of dischrging this kind of wastewaters into nature. Today, using biological technology, these compounds can be used to produce biofuels such as hydrogen, methane, and ethanol. So far, various methods and tests have been performed to produce these fuel sources and in this study, the effective strategies for recycling whey and preventing environmental damages are investigated.امروزه با افزایش تولید و گسترش تنوع تولیدات لبنی در کارخانه‌ها و تولید آب‌پنیر، این فرآورده غذایی از اهمیت بالایی برخوردار شده است. آب‌پنیر بخش آبکی جداشده از شیر است که طی مراحل افزودن اسید، حرارت دادن و انعقاد مایه‌پنیر حاصل می‌شود. این مایع زردرنگ حاوی لاکتوز فراوان و ترکیبات معدنی نظیر کلسیم و فسفر است و با توجه به ارزش بیولوژیکی بالای پروتئین‌ این فرآورده جانبی صنعت پنیرسازی نسبت به پروتئین کازئین و تخم‌مرغ، استفاده از آن را به‌عنوان یک منبع غذایی جهت جلوگیری از آلودگی‌های محیط‌زیست حائز اهمیت می‌باشد. همچنین از آب پنیر فرآورده‌هایی نظیر کنسانتره پروتئینی (WPC)، مشتقات پروتئین‌های سرم (لاکتوپراکسیداز، لاکتوفرین)، پروتئین‌های کافتی (کنسانتره‌های پپتیدی) و املاح نظیر نمک‌های کلسیم به‌دست می‌آید. از آنجا که پساب‌های صنعت لبنیات دارای بالاترین میزان آلودگی از جمله مقدار زیادی مواد آلی، ماده ضدعفونی کننده قلیایی و مواد شیمیایی، کربن و نیتروژن هستند باعث افزایش غلظت آمونیوم در گستره‌های آبی شده و با توجه به غنی بودن این ماده از ترکیبات آلی، تقاضاي اکسيژن زيستي (BOD) آب را بالا می‌برند، بنابراین در صورت تخلیه و رهاسازی پساب‌های تصفیه نشده این صنعت در طبیعت بروز مشکلات محیط‌زیستی جدی اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. از طرف دیگر، استفاده روزافزون از سوخت‌های فسیلی به سبب کاهش ذخایر موجود و مشکلات محیط‌زیستی، محققان را به سمت تولید منابع جدید انرژی‌های تجدید‌پذیر ترغیب نموده است و می‌توان بیان کرد که فن‌آوری‌های زیستی جدید، همچون استفاده از آب‌پنیر به‌عنوان راهی به‌منظور تولید سوخت‌های زیستی، باعث کاهش مشکلات محیط‌زیستی دفع این پساب‌ها به طبیعت می‌گردد. امروزه با استفاده از فن‌آوری زیستی از این ترکیبات می‌توان به‌منظور تولید سوخت‌های زیستی ازجمله هیدروژن، متان و اتانول استفاده نمود. تاکنون روش‌ها و آزمون‌های مختلفی برای تولید این منابع سوختی صورت گرفته است که در این مطالعه به بررسی راهکارهای مؤثر به‌منظور بازیافت آب‌پنیر و جلوگیری از آسیب‌های محیط‌زیستی آن پرداخته می‌شود.http://journal.eri.acecr.ir/en/Article/Download/8603

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306057202129Analysis of social and cultural challenges of dam construction in affected rural areas; Case study: Darian Hawraman da واکاوی چالش های اجتماعی و فرهنگی احداث سد در مناطق روستایی متأثر؛ مطالعه موردی: سد داریان هورامان10111110.29252/.5.7.101faکورشامینیپژوهشگر ارشد زبان، فرهنگ و ادبیات هورامی0000-0003-0326-7651202047Hawraman area, according to the prevailing cultural and natural properties in particular is closely connected to the surrounding nature. In this sense, development plans tangible and specific impact on the social life. The main objective of this research is analysis of social and cultural challenges of Darian Hawraman dam construction. The present study was performed by descriptive survey method. The statistical society is Sirvan basin from Rudbar and Belbar village to the zero point of the border. According to the 43,522 people directly and indirectly affected population, the sample size was estimated 364 people based on Cochran's formula which was chosen by Snowball sampling method and responded to the questionnaire made. Nonparametric chi-square test was used for statistical analysis of data. Chi-square test results showed that construction of a dam has a meaningful effect (P<0/05) on cultural and social dimensions. From the perspective of the dam construction respondents, it has created a serious challenge in the cultural and social dimensions. Due to the effectiveness of the desired dimensions of the dam construction it can be said according to the present study, the most important challenges created in the study area is a threat against Hawrama's n traditional, cultural and social and to some extent livelihood systems that leads to fear of losing identity, the loss of solidarity, and threats to horticultural, architecture and language systems. On the other hand, fading local customs and thus indirectly decline in social capital are the other bad consequences of the dam construction.منطقه‌ی هورامان بنا به ویژگی های فرهنگی و طبیعی حاکم به‌طور اخص در ارتباط تنگانگی با طبیعت اطراف می‌باشد. از این نظر طرح‌های توسعه تأثیرات ملموس و مشخصی را بر زندگی اجتماعی افراد برجا می گذارند. هدف اصلی پژوهش حاضر واکاوی چالش های اجتماعی فرهنگی پروژة احداث سد داریان هورامان می باشد. تحقیق حاضر با روش توصیفی- پیمایشی انجام گرفت. جامعه آماری این تحقیق حوزه آبریز سیروان، از آبادی رودبار و بلبر تا سرخط نقطه صفر مرزی می باشد. با توجه به جمعیت متأثر مستقیم و غیرمستقیم 43522 نفر، حجم نمونه براساس فرمول کوکران 364 نفر برآورد شد که به روش نمونه گیری گلوله برفي انتخاب گردیدند و به پرسشنامه محقق ساخته پاسخ دادند. جهت تحلیل آماری داده ها از آزمون ناپارامتریک خی دو استفاده شد. نتایج آزمون خی دو نشان داد که احداث سد بر ابعاد فرهنگی و اجتماعی اثر معناداری دارد (P<0/05). از دیدگاه پاسخگویان احداث سد در ابعاد فرهنگی، اجتماعی چالش جدی ایجاد کرده است. با توجه به اثرپذیری ابعاد مورد‌نظر از احداث سد می توان گفت از نظر پژوهش حاضر مهمترین چالش های ایجاد شده در منطقه مورد مطالعه، تهدیدی علیه نظام های سنتی فرهنگی و اجتماعی و تا حدودی معیشتی هورامان بوده است که این امر خود منجر به ترس از دست دادن هویت، از بین رفتن همبستگی، تهدید نظام های باغداری و معماری و زبان شده است. از سوی دیگر کمرنگ شدن آداب و رسوم محلی و در نتیجه بطور غیرمستقیم کاهش سرمایه‌های اجتماعی از دیگر تبعات سوء احداث سد مذکور می باشد. http://journal.eri.acecr.ir/en/Article/Download/8717

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306057202129New dominance of planktonic groups in the southeastern part of the Caspian sea غالبیت جدید گروه های پلانکتونی در حوضه جنوب شرقی دریای خزر11312310.29252/.5.7.113faنیلوفرنوروزیدانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان202057An ongoing ecological study of the Caspian Sea, in a particular distribution, identifying the species composition and regional variations, seems to be necessary before any study. According to this, in the present study, the type of dominance of planktonic groups in southeastern basin of the Caspian Sea (Golestan Province) was studied. For this purpose, sampling of planktonic groups was done once in September 2015 with 3 repetitions. The results of phytoplankton study showed that there are 4 orders, 4 families and 4 genera in the study areas, which constitute Euglenophyta (Euglena sp. 99.9% density), Dinoflagellata (Procentrum sp. 99.5% density) and Bacillariophyta (Diatum group. 100% density), the main phytoplanktons flora of the ecosystem, respectively. The Genus Euglena is the index of hypertrophic waters and is the first time that has been seen predominantly in the studied basins. The results of zooplankton study also indicate the destruction of this planktonic group (only 1 zooplankton of the species Keratella cochlearis from the genus Rotifera was observed), which is mainly due to the toxin produced by Euglena and the anaerobic conditions in the ecosystem. In general, the results indicate a critical quality status of the studied areas, the loss of high amounts of living fauna and flora and the dominance of toxic and inappropriate planktonic groups in the ecosystem.مطالعه مستمر اکولوژیک دریای خزر، به خصوص پراکنش، شناسایی گونه ها و نوسانات منطقه ای، قبل از هر مطالعه ضروری به نظر می رسد. بر این اساس در پژوهش حاضر نوع غالبیت گروه های پلانکتونی در حوزه جنوب شرقی دریای خزر مورد مطالعه قرار گرفت. برای این منظور نمونه برداری از گروه های پلانکتونی در شهریور سال 1394، 1 بار و با 3 تکرار صورت گرفت. نتایج حاصل از بررسی فیتوپلانکتون ها حاکی از وجود 4 راسته، 4 خانواده و 4 جنس در مناطق مورد بررسی بوده است، که به ترتیب شاخه های Euglenophyta (جنسEuglena، تراکم 9/99 درصد)، Dinoflagellata (جنس Prorocentrum، تراکم 5/99 درصد) و Bacillariophyta (گروه Diatomatae، تراکم 100 درصد) اصلی ترین فلور فیتوپلانکتونی اکوسیستم را تشکیل داده اند. جنس اوگلنا شاخص آب های هایپرتروف بوده و اولین بار است که در حوضه های مورد مطالعه به صورت غالب دیده شده است. نتایج حاصل از بررسی زئوپلانکتون ها نیز حاکی از نابودی این گروه پلانکتونی است (تنها 1 عدد زئوپلانکتون گونه Keratella cochlearis از دسته Rotifera مشاهده شد) که اصلی ترین دلیل آن سم تولید شده از اوگلناها و نیز شرایط بی هوازی مستقر در اکوسیستم در نتیجه انتشار سم مذکور بوده است. به طور کل نتایج، حاکی از وضعیت کیفی وخیم مناطق مورد بررسی، از بین رفتن مقادیر بالایی از فون و فلور زیستی و غالبیت گروه های پلانکتونی سمی و نامناسب در اکوسیستم می باشد.http://journal.eri.acecr.ir/en/Article/Download/8596

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306057202129Monitoring and determination of the urban green coverage threshold based on Landsat data, Case study: Zones 1 and 6 from Shiraz cityپایش و تعیین حد آستانه‌ی پوشش سبز شهری مبتنی بر داده‌‌های لندست، مطالعه‌‌ی موردی: مناطق 1 و 6 شهر شیراز12513910.29252/.5.7.125faهادیعبدالعظیمیاستادیار دانشگاه آزاد اسلامی شیراز حسین روستادانش آموخته دانشگاه ازاد شیراز202048Changing the use of urban green cover over time can create various environmental hazards for the citizens of a city. Due to the importance of the subject, the present study intends to investigate the temporal and spatial changes of green cover in areas 1 and 6 of Shiraz metropolis using Landsat satellite images during five decades (1972 to 2019). For this purpose, after performing radiometric and atmospheric corrections, maps resulting from plant indices including NDVI, SAVI, OSAVI as well as the maximum likelihood algorithm were prepared in ENVI5 software and classified and evaluated in Spatial Information System (GIS). The results of this study showed that the area of the green cover in region 1 has decreased in terms of hectares in NDVI, SAVI, OSAVI indices respectively and also in the maximum likelihood algorithm has decreased from 1394 to 428, from 789 to 421, from 815 to 419, from 1402 to 439, respectively and in region 6 was decreased from 1374 to 858 (NDVI), from 1160 to 862 (SAVI), from 1149 to 884 hectares (OSAVI) and in the algorithm, the maximum likelihood of similarity has decreased from 1393 to 855 hectares. Investigation of threshold values of plant indices to identify urban green cover showed that the range of threshold values in NDVI was variable from 0.2 to 0.3, in SAVI was variable from 0.44 to 0.47 and in OSAVI was variable from 0.34 to 0.36 and using Pearson test in SPSS software, correlation coefficient values between NDVI, SAVI, OSAVI, maximum likelihood algorithm and the studied years were significant at the 1% level. The results of this test also indicated that there was no significant difference between the results of these methods in this study. This reduction of green cover is considered a serious danger for the citizens of Shiraz.تغییر کاربری پوشش های سبز شهری با گذشت زمان می تواند مخاطرات زیست محیطی مختلفی را برای شهروندان یک شهر ایجاد نماید. با توجه به اهمیت این مسئله، پژوهش حاضر قصد دارد تغییرات زمانی و مکانی پوشش های سبز مناطق 1 و 6 کلانشهر شیراز را با استفاده از تصاویر ماهواره ی لندست طی پنج دهه (1972 تا 2019) مورد بررسی قرار دهد. بدین منظور پس از انجام تصحیحات رادیومتری و اتمسفری، نقشه های منتج از شاخص‌های گیاهی NDVI ، SAVI ، OSAVI و همچنین الگوریتم حداکثر احتمال مشابهت، در نرم افزار ENVI5.3 تهیه گردید و در سامانه اطلاعات مکانی (GIS)، طبقه بندی و مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج این پژوهش نشان داد که مساحت پوشش سبز منطقه 1 برحسب هکتار به ترتیب در شاخص‌های NDVI، SAVI، OSAVI و همچنین در الگوریتم حداکثر احتمال مشابهت، از 1394 به 428، از 789 به 421، از 815 به 419، از 1402 به 439 و در منطقه 6، از 1374 به 858 (NDVI)، از 1160 به 862 (SAVI)، از 1149 به 884 هکتار (OSAVI) و در الگوریتم حداکثر احتمال مشابهت از 1393 به 855 هکتار کاهش یافته است. بررسی مقادیر حد آستانه شاخص های گیاهی جهت شناسایی پوشش های سبز شهری نشان داد دامنه ی مقادیر حد آستانه در NDVI، از 0.2 تا 0.3، SAVI از 0.44 تا 0.47 و OSAVI از 0.34 تا 0.36 متغیر بود و با استفاده از آزمون پیرسون در نرم افزار SPSS مقادیر ضریب همبستگی بین NDVI، SAVI، OSAVI، الگوریتم حداکثر احتمال مشابهت و سال های تحت مطالعه در سطح 1%، به صورت معنی دار نتیجه شد. نتایج این آزمون همچنین دلالت بر آن داشت که اختلاف معنی داری بین نتایج حاصل از این روش ها در این پژوهش وجود نداشته است. این کاهش پوشش سبز، خطری جدی برای شهروندان شهر شیراز تلقی می گردد.http://journal.eri.acecr.ir/en/Article/Download/8625

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306057202129Detection and prediction of forest level changes in Guilan province using satellite images and geomod modelآشکارسازی و پیش‌بینی تغییرات سطح جنگل‌های استان گیلان با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و مدل ژئومد14115110.29252/.5.7.141faسحرعبداللهیدانشگاه تربیت مدرسوحیدنصیریدانشگاه تهران2021315Following the rapid economic and social development in recent decades, human activity to use natural resources has been reflected in the form of infrastructure and agricultural activities. This has severely affected forests as an important ecosystem which are considered potential environmental resources for future evolution. The purpose of this study is to detect changes of Guilan province forest levels during a period of 20 years (1996-2016), also modeling and predict these changes for the next 15 years using the geomod model. Landsat TM and OLI sensor images were used to prepare land use maps for 1996, 2006, and 2016 periods. Satellite images were classified into forest and non-forest classes using the maximum likelihood method and multiple educational samples. The geomod model was simulated based on the changes made in the period 1996-2006, changes in forest cover using the variables of height, slope, direction, distance from residential, distance from a road, distance from forest, with implementation for 2016. The predicted validation results of the forest cover map in 2016 is indicator the overall accuracy and value of the kappa index equal to 94.19% and 0.9159, respectively. Based on the results of detecting changes during the study period (1996-2016), 1054.97 hectares of forest area in Guilan province has been reduced and with the continuation of this trend and stable conditions in the next 15 years until 2031, another 871 hectares will be reduced from its level. Given the importance role of Hyrcanian forests, it is necessary to conduct multi-time studies to monitor and detect changes. Obviously, the information from such studies can be used in managerial and strategic planning.در پی‌ توسعه سریع اقتصادی و اجتماعی در دهه های گذشته، فعالیت انسان‌ها در جهت بهره وری از منابع طبیعی به‌صورت گسترش فعالیت های زیربنایی و کشاورزی نمود پیدا کرده است. همین امر موجب گردیده که جنگل ها به‌عنوان یک اکوسیستم مهم که از منابع بالقوه محیط‌زیستی برای تکامل آینده محسوب می‌شوند، به‌شدت تحت تأثیر قرار بگیرند. هدف از پژوهش حاضر، آشکارسازی تغییرات سطح جنگل‌های استان گیلان در طول یک دوره 20 ساله (1395-1375) و مدل‌سازی و پیش‌بینی این تغییرات برای 15 سال آینده با استفاده از مدل ژئومد است. برای تهیه نقشه های کاربری اراضی از تصاویر سنجنده هایTM وOLI لندست برای مقاطع زمانی 1375، 1385 و 1395 استفاده شد. تصاویر ماهواره‌ای با به‌کارگیری از روش حداکثر احتمال و نمونه های تعلیمی متعدد در دو کلاسه جنگل و غیرجنگل طبقه بندی شدند. بر اساس تغییرات صورت گرفته در دوره 1375-1385، تغییرات پوشش جنگل برای سال 1395 با استفاده از متغیرهای ارتفاع، شیب، جهت، فاصله از جاده، فاصله از جنگل و فاصله از مناطق مسکونی با اجرای مدل ژئومد، شبیه‌سازی شد. نتایج اعتبارسنجی پیش بینی شده نقشه پوشش جنگلی سال 1395 نشان‌دهنده صحت کلی و مقدار شاخص کاپا به ترتیب برابر با 19/94 درصد و 9159/0 بود. براساس نتایج آشکارسازی تغییرات در طول مدت مطالعه (1395-1375)، 97/1054 هکتار از سطح جنگل های استان گیلان کاسته شده است و با ادامه این روند و ثابت بودن شرایط در 15 سال آینده تا سال 1410، 871 هکتار دیگر از سطح آن کاسته خواهد شد. با توجه به اهمیت و نقش مهم جنگل های هیرکانی، لزوم انجام مطالعات چند زمانه‌ای به‌منظور پایش و آشکارسازی تغییرات آن وجود دارد. بدیهی است اطلاعات حاصل ازاین‌گونه مطالعات می تواند، در برنامه‌ریزی های مدیریتی و راهبردی مورد استفاده قرار گیرد.http://journal.eri.acecr.ir/en/Article/Download/8607