مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306010182026220Evaluation of the application of time series regression in modeling the relationship between traffic and air pollutants in Mashhadارزیابی کاربرد رگرسیون سری زمانی در مدلسازی ارتباط بین ترافیک و آلایندههای هوای مشهد111fa امیر حیدریدانشجوی کارشناسیارشد آلودگی محیطزیست، گروه علوم محیطزیست، مؤسسه آموزش عالی خردگرایان مطهر، مشهد، ایران میترا محمدیاستادیار و رئیس گروه علوم محیطزیست، گروه علوم محیطزیست، مؤسسه آموزش عالی خردگرایان مطهر، مشهد، ایران0000000229257286رضا اسماعیلیمعاونت خدمات شهری شهرداری مشهد، مرکز پایش آلایندههای زیستمحیطی، مشهد، ایرانزینبخرم دلکارشناسی مهندسی منابعطبیعی- آلودگیهای محیطی، گروه علوم محیطزیست، مؤسسه آموزش عالی خردگرایان مطهر، مشهد، ایران 202522<p style="text-align: justify;"><span style="font-family: 'times new roman', times, serif;">The aim of this study was to evaluate the application of time series regression in modeling the relationship between traffic at the Emamiyeh, Karimi, Khaghani, Chaman, and Khayyam intersections and the concentrations of CO, NO₂, SO₂, PM₂.₅, and PM₁₀ in Mashhad during 2017. For this purpose, after collecting traffic data and air pollutant concentrations, the relationships between these parameters were analyzed using the ARIMA (0,1,1) time series model. The results indicated that the use of time series regression provided a good model fit and high predictive performance for the dependent variables due to the strong correlation coefficients. The relationship between traffic and the concentrations of NO₂, SO₂, and PM₁₀ was significant at the 0.05 level in all studied stations, while for CO and PM₂.₅, the relationships were not significant only at the Khayyam and Khaghani stations, respectively. The greatest impact of traffic on CO, NO₂, and SO₂ concentrations was observed at the Emamiyeh station, such that each unit increase in traffic resulted in increases of 0.335, 0.878, and 0.487 units in these pollutants, respectively, during 2017. The highest influence on PM₂.₅ and PM₁₀ levels occurred at the Chaman and Khaghani stations, where each unit increase in traffic led to increases of 0.375 and 0.385 units in the concentrations of these pollutants, respectively. Overall, the findings showed that the concentrations of all air pollutants increased with rising vehicle traffic.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-family: 'times new roman', times, serif; font-size: 12pt;">هدف از این مطالعه، ارزیابی کاربرد رگرسیون سری زمانی در مدلسازی ارتباط میان ترافیک در تقاطع های امامیه، کریمی، خاقانی، چمن و خیام با غلظت آلاینده های PM10, PM2.5, SO2, NO2,CO بود. بدین منظور، پس از اخذ داده‌های ترافیکی و غلظت آلاینده‌های هوا، ارتباط بین پارامترهای مذکور توسط مدل سری زمانی (0,1,1) ARIMA مورد آنالیز قرار گرفت. بررسی کاربرد رگرسیون سری زمانی نشان‌دهنده برازش مناسب و کارایی بالای مدل در پیش‌بینی متغیر وابسته به دلیل بزرگ بودن ضریب همبستگی است. رابطه بین ترافیک و غلظت آلاینده‌های NO2، SO2 و PM10 در تمام ایستگاه‌های مورد مطالعه در سطح 0/05 معنی‌دار بوده و در مورد آلاینده CO و PM2.5 به ترتیب فقط در ایستگاه‌های خیام و خاقانی معنی‌دار نبوده است. ایستگاه چمن و خاقانی معنی‌دار بود و با افزایش هر یک واحد به ترافیک، به میزان 0/375 واحد در ایستگاه چمن و میزان 0/385 واحد در ایستگاه خاقانی به غلظت آلاینده‌های مذکور در سال 1396 افزوده می‌شود. همچنین، مشخص شد که غلظت تمامی آلاینده‌ها با بالا رفتن میزان تردد خودرو، افزایش می‌یابد.</span></p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/49376مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306010182026220Identifying environmentally friendly components in the fashion industryشناسایی مؤلفههای سازگار با محیط زیست در صنعت مد1223faسید محمود طباطبایی هنزاییاستادیار گروه فرش و صنایع دستی دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران 0009000909280057سمیهشفیعی نیادانشجوی کارشناسی ارشد طراحی پارچه و لباس دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران00090009067667132025316<table>
<tbody>
<tr>
<td>
<p style="text-align: justify;">Today, demonstrating a product's environmental compatibility is a crucial factor in brand positioning and stimulating consumer purchase enthusiasm, as ecological challenges have become a global concern for policymakers and stakeholders. The fashion industry has significantly contributed to environmental issues; therefore, this study aimed to identify eco-friendly components within the fashion sector. Utilizing a deductive content analysis and a comprehensive literature review of 'sustainable fashion' both in Iran and globally, the core components and indicators were identified to develop a research questionnaire. Data were gathered from 110 apparel experts in Isfahan province. Additionally, semi-structured interviews were conducted with seven key industry activists to assess the feasibility of implementing sustainable fashion in Iran. The results indicated that variables related to raw materials, production processes, and product maintenance and consumption significantly influence the components of eco-friendly fashion. Furthermore, the study revealed deficiencies in the recycling and packaging cycles within Iran's fashion industry. Finally, the research identified cultural infrastructure, legal requirements, economic foundations, and technological/process engineering as the primary pillars for establishing a sustainable fashion industry within the Iranian context.</p>
</td>
</tr>
</tbody>
</table><p style="text-align: justify;">امروزه، یکی از مولفه‌های مهم و تأثیرگذار در معرفی برندهای محصولات و اشتیاق خرید مشتریان، تبیین زیست سازگاری محصول در ارائه و معرفی آن است، زیرا که مشکلات محیط‌زیستی یکی از دغدغه‌ها و چالش‌های دولتمردان و دست‌اندرکاران دلسوز در سطح جهانی است. صنعت تولید پوشاک با رویکرد مد نیز در این راستا چالش‌های محیط‌زیستی بسیاری را ایجاد کرده است لذا، هدف این پژوهش شناسایی مؤلفه‌های سازگار با محیط‌زیست در صنعت مد بود. ابتدا با استفاده از مرور سوابق تحقیقات موجود پیرامون صنعت مد پایدار در ایران و جهان، مؤلفه‌های اصلی مد سازگار با محیط‌زیست و گویه‌های مربوط به هر مؤلفه، به‌روش تحلیل محتوای قیاسی مشخص و سپس پرسشنامه نهایی تنظیم شد. پرسشنامه توسط 110 نفر از متخصصین مد پوشاک در جامعه آماری استان اصفهان تکمیل شد. همچنین در ادامه برای تحلیل امکان‌سنجی استقرار مد پایدار در ایران، مصاحبه نیمه‌ساختاری با 7 تن از فعالان این حوزه نیز انجام شد. نتایج نشان داد که متغیرهای مربوط به مواد اولیه مصرفی و شیوه فرایند تولید، نگهداری و مصرف محصول، تأثیر معنی‌داری در تعیین مولفه‌های مد سازگار با محیط‌زیست دارند. به‌علاوه مشخص شد که وضعیت موجود صنعت مد پایدار در ایران در موارد مربوط به چرخه بازیافت و بسته‌بندی دارای ضعف و کاستی‌هایی است. علاوه بر این، مقوله‌های اصلی زیرساخت فرهنگی، الزامات قانونی، زیربنای اقتصادی، زیرساخت فناوری و مهندسی فرایند، برای اجرای صنعت مد در بستر جامعه ایرانی مدنظر و اثرگذار هستند.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/49698مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306010182026220Evaluation of wood production potential of different Poplar Clones and Its Role in Sustainable Development of Forest Resourcesارزیابی توان تولید چوب کلنهای مختلف صنوبر و نقش آن در توسعه پایدار منابع جنگلی2431fa سید عبداله موسوی کوپراستادیار بخش جنگلها، مراتع و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، رشت، ایرانمحمودبیدارلرداستادیار بخش جنگلها، مراتع و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، رشت، ایران202556<p style="text-align: justify;">Forests are the most recognized factor for maintaining the stability of natural ecosystems. They play a key role in the sustainable development of the agricultural sector, representing a significant national asset. Global warming, the increase of mono- and carbon dioxide pollutants, and destructive floods, which are considered the most common environmental abnormalities, are caused by deforestation and the continuous reduction of forest areas. The need for wood is considered the main factor in the destruction of forests. The immense demand for wood as a raw material requires a new approach to transform the perspective on forest areas for wood production. A part of this immense need can be compensated by cultivating fast-growing poplar trees as part of wood farming. Allocating low-yield forest lands within forest ecosystems adjacent to non-forest areas for wood cultivation can supply a portion of the wood raw material needs for industries and enhance self-sufficiency in wood product manufacturing. This approach reduces forest degradation for the purpose of wood harvesting and guarantees their life, survival, and sustainability. In the present study, different clones of two species—<em>Populus deltoides</em> (P. d. 69.55, P. d. 77.51) and Euro‑American poplars (P. e. 45.51, P. simonii, P. e. Triplo, P. e. I‑214)—as well as maple species (<em>Acer velutinum</em>) as a control at the Safarabad Poplar Research Station, with a planting distance of 4x4 meters, in three replications, and planted within a randomized complete block design statistical framework. These plantings were surveyed and measured from 1993 to 2006 in order to evaluate their wood production potential. The results showed that the compared clones were classified into four groups. The clone P.e.45/51 ranked in the first group, and the species <em>P. trichocarpa</em> ranked in the second group in terms of production potential. The maple species (control) was placed in the last group. Therefore, based on the obtained results, promoting the cultivation expansion of these poplar varieties in the northern regions of the country can be supported with stronger justification.</p><p style="text-align: justify;">جنگل‌ها، شناخته‌شده‌ترین عامل پایداری اکوسیستم‌های طبیعی هستند. آنها عامل کلیدی در توسعه پایدار بخش کشاورزی و به مثابه سرمایه ملی می‌باشند. گرم شدن کره زمین، افزایش آلاینده‌های منو و دی‌اکسید کربن، بروز سیلاب‌های مخرب که عمومی‌ترین ناهنجاری محیط زیستی تلقی می‌شوند، ناشی از تخریب جنگل‌ها و کاهش بی وقفه سطح آنهاست. نیاز به چوب، اصلی‌ترین عامل تخریب جنگل‌ها به‌شمار می‌رود. نیاز فراوان به مواد اولیه چوبی رویکرد نوینی را می‌طلبد تا نگاه به عرصه‌های جنگلی برای تولید چوب، دگرگون شود. بخشی از این نیاز فراوان، با کشت درختان تند رشد صنوبر تحت عنوان زراعت چوب قابل جبران است. اختصاص اراضی کم بازده جنگلی در سامانه‌های مشرف به اراضی غیرجنگلی برای زراعت چوب، می‌تواند بخشی از نیاز مواد اولیه چوبی مورد‌نیاز صنایع را تأمین کرده و خودکفایی در زمینه تولیدات چوبی را بهبود بخشد. این رویکرد تخریب جنگل‌ها را با هدف قطع و برداشت چوب کاهش داده و حیات و بقاء و پایداری آنها را تضمین می‌کند. در مطالعه حاضر کلن‌های مختلف از دو گونه دلتوئیدس (P. d. 69.55, P. d. 77.51) و اورآمریکن (P. e. 45.51, P.simonii, P. e. Triplo, P. e. I- 214) و پلت (<em>Acer velutinum</em>) به‌عنوان شاهد در ایستگاه تحقیقات صنوبر صفرا بسته با فاصله کاشت 4×4 متر، در سه تکرار و در قالب طرح آماری بلوک‌های کامل تصادفی کاشت شده را در طی فرآیند ارزیابی توان تولید چوب آن‌ها از سال 1372 الی 1385 مورد آماربرداری و اندازه گیری قرار گرفتند. نتایج این بررسی نشان داده است که کلن‌های مقایسه شده در چهار گروه دسته‌بندی شدند. کلن <em>P.e.45/51</em> در گروه نخست و گونه <em>P.trichocarpa</em> در گروه دوم از نظر توان تولید قرار گرفتند. گونه پلت (شاهد) در گروه آخر قرار گرفت. بنابراین، به‌واسطه نتایج به‌دست آمده ترویج توسعه کشت ارقام صنوبرهای فوق در نواحی شمال کشور با استدلال بهتری صورت خواهد گرفت. </p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/50165مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306010182026220Investigating the Impact of Non-Renewable Energy Consumption on Iran's Ecological Resilience Using an ARDL Modelبررسی تأثیر مصرف انرژی¬های تجدیدناپذیر بر تاب¬آوری بومشناختی ایران با استفاده از مدل ARDL2341faامیرمنصورطهرانچیاناستاد گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران شهریارزروکیدانشیار گروه اقتصاد انرژی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایرانhttps://orcid.org/0000-0002-7078-4547سیده مهساخبازدانشجوی دکتری علوم اقتصادی.، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایرانhttps://orcid.org/0009-0009-6422-4496202558<p style="text-align: justify;">This study evaluates the impacts of non-renewable energy consumption on the ecological resilience of Iran over the period 1965- 2023, utilizing ARDL approach. The results indicated that in the long run, a coefficient of 2.763 signifies an increase in CO₂ emissions, thereby weakening ecological resilience; conversely, in the short run, a coefficient of -0.227 suggests a temporary reduction in carbon emissions and a relative improvement in resilience, an effect that will not be sustained in the absence of institutional and technological infrastructure. By integrating both short- and long-term time horizons and relying on extensive historical data, this study provides a comprehensive overview of the dynamics between fossil fuel energy consumption and environmental sustainability in Iran. Also, the findings indicated that structural dependence on non-renewable energy sources not only hinders the enhancement of resilience but also constitutes a long-term threat to ecological sustainability. Accordingly, the research findings highlight the necessity of gradually diversifying the energy portfolio by prioritizing renewable resources, the phased reform of fossil fuel subsidies along with the design of effective compensatory mechanisms for vulnerable groups, and targeted investment in clean technologies and green infrastructure. Furthermore, establishing an integrated governance framework in the energy and environmental sectors and incorporating environmental considerations into national development policies can facilitate Iran's transition to a low-carbon and resilient economy.</p><p style="text-align: justify;">این پژوهش به ارزیابی اثرات مصرف انرژی‌های تجدیدناپذیر بر تاب‌آوری بوم‌شناختی ایران طی سال‌های 1965 تا 2023، با بهره‌گیری از رویکرد ARDL، می‌پردازد. نتایج نشان داد که در بلندمدت، ضریب 763/2 نشانگر افزایش انتشار CO₂ و در نتیجه تضعیف تاب‌آوری بوم‌شناختی است؛ در حالی که در کوتاه‌مدت، ضریب 227/0- حاکی از کاهش موقتی انتشار کربن و بهبود نسبی تاب‌آوری است، اثری که در غیاب زیرساخت‌های نهادی و فناورانه، پایدار نخواهد ماند. این مطالعه با تلفیق افق زمانی بلندمدت و کوتاه‌مدت و اتکا به داده‌های تاریخی گسترده، تصویری جامع از پویایی میان مصرف انرژی‌های فسیلی و پایداری محیط‌زیستی ایران ترسیم می‌کند. همچنین، یافته‌ها نشان داد که وابستگی ساختاری به انرژی‌های تجدیدناپذیر نه‌تنها مانع ارتقای تاب‌آوری می‌شود، بلکه تهدیدی بلندمدت برای پایداری بوم‌شناختی به‌شمار می‌آید. بر این اساس، نتایج پژوهش ضرورت تنوع‌بخشی تدریجی به سبد انرژی با اولویت‌بخشی به منابع تجدیدپذیر، اصلاح مرحله‌ای یارانه‌های فسیلی همراه با طراحی سازوکارهای جبرانی کارآمد برای گروه‌های آسیب‌پذیر و سرمایه‌گذاری هدفمند در فناوری‌های پاک و زیرساخت‌های سبز را برجسته می‌کند. به‌علاوه، ایجاد یک چارچوب حکمرانی یکپارچه در حوزه انرژی و محیط‌زیست و ادغام ملاحظات محیط‌زیستی در سیاست‌های توسعه ملی، می‌تواند مسیر گذار ایران به اقتصادی کم‌کربن و تاب‌آور را هموار سازد.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/50175مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306010182026220Recycling of Ck45 Steel Chips by Spark Plasma Sintering: Comparison with Conventional Machining and Environmental Assessmentبازیافت برادههای فولاد Ck45 با سینترینگ پلاسمای جرقهای: مقایسه با ماشینکاری سنتی و ارزیابی محیطزیستی4253fa سیدمحمدرضاسده ئیدانشجوی دکتری، دانشکده مهندسی مکانیک، دانشکدگان فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانزهراملکیدانشکده مهندسی، گروه مهندسی صنایع، مجتمع آموزش عالی گناباد، گناباد، ایرانفاطمهنوروزی پالنگانیدانشجوی کارشناسیارشد، دانشکده مهندسی مواد، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایراناحمدرضارستگاردانشجوی کارشناسی، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایرانمحمدخاکپورمجتمع ماشین سازی فدک، گناباد، ایران2025517<p style="text-align: justify;">Sustainable approaches to material recycling are crucial for reducing the environmental footprint of manufacturing processes. In this study, machining chips are utilized as a valuable resource for recycling, thereby enabling both waste reduction and the development of more cost-effective and environmentally sustainable production processes. Through this method, powder production for advanced manufacturing techniques such as Spark Plasma Sintering (SPS) is proposed as an efficient and environmentally sustainable alternative to conventional machining methods. In this research, a closed-loop recycling process was established using CK45 steel, where machining chips were successfully converted into powder feedstock and consolidated into bulk specimens. These specimens were subjected to hardness testing and X-ray diffraction (XRD) analysis. The results demonstrate that this method not only enhances mechanical properties, including an increase of approximately 30 hardness units, but also provides measurable environmental advantages compared to traditional machining. The application of Spark Plasma Sintering facilitates the fabrication of components with advanced performance characteristics while reducing material waste and associated environmental risks. These findings provide a new perspective for critical industries, such as aerospace and automotive, where environmental impact reduction and efficiency enhancement are achieved in parallel with the advancement of sustainable technologies.</p><p style="text-align: justify;">رویکردهای پایدار در بازیافت مواد، کلیدی برای کاهش اثرات زیست محیطی فرایندهای تولید به‌شمار می‌آیند. در این پژوهش، از براده‌های تولید شده در ماشینکاری به‌عنوان منبعی ارزشمند برای بازیافت استفاده‌ شده است، که نه‌تنها کاهش پسماند، بلکه دستیابی به فرایندهای تولید مقرون‌به‌صرفه‌تر و سازگار با محیط‌زیست را ممکن می‌سازد. از این طریق، تولید پودر برای روش‌های نوین ساخت مانند سینترینگ پلاسمای جرقه‌ای به‌عنوان جایگزینی کارآمد و دوستدار محیط‌زیست برای روش‌های سنتی ماشینکاری معرفی شده‌ است. در این تحقیق با استفاده از فولاد CK45، چرخه‌ای بسته برای بازیافت مواد ایجاد شده‌است، که در آن براده‌های ماشینکاری مجدداً به نمونه‌ای با لک تبدیل و قطعات تحت آزمون‌های، سختی‌سنجی و تحلیل XRD قرار گرفته‌اند. نتایج نشان‌ می‌دهد که روش مبتنی بر بازیافت و متالورژی پودر نه‌تنها خواص مکانیکی برجسته‌ای نظیر افزایش 30 واحدی سختی را ارائه می‌دهند بلکه نسبت به ماشینکاری سنتی، ضمن کاهش مخاطرات محیط‌زیستی، امکان تولید قطعاتی با ویژگی‌های پیشرفته را فراهم می‌آورد. این دستاوردها چشم‌اندازی جدید برای صنایع حساسی، مانند هوافضا و خودرو ارائه می‌دهد، که در آن کاهش اثرات محیط‌زیستی و افزایش کارایی، همگام با توسعه فناوری‌های پایدار محقق می‌شود.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/50239مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306010182026220Wastewater Treatment of Petrochemical Industry Using Zero Liquid Discharge (ZLD) Systems: Advantages, Challenges, and Solutionsتصفیه پسابهای صنایع پتروشیمی با استفاده از سیستم تخلیه مایع صفر (ZLD): مزایا، چالشها و راهکارها5477fa رضا فاطمی نیامسئول واحد پژوهش و فناوری، مدیریت مهندسی، شرکت مدیریت توسعه صنایع پتروشیمی2025520<p style="text-align: justify;">Due to the global water crisis, the treatment and reuse of industrial wastewater, particularly in water-intensive industries such as petrochemicals, has become a key strategy for sustainable water resource management. In recent years, growing awareness of water scarcity and water pollution, together with environmental regulatory requirements and the high costs associated with wastewater disposal, has led to increased attention toward Zero Liquid Discharge (ZLD) technology. This article introduces ZLD systems and examines their applications across various processes and operations in the petrochemical industry. Furthermore, the advantages, challenges, and proposed solutions for managing existing challenges are discussed. The study also reviews process and technological development trends, market demand for ZLD systems, and their anticipated growth prospects.</p><p style="text-align: justify;">با توجه به بحران جهانی آب، تصفیه و باز استفاده از پساب‌های صنعتی به‌ویژه در صنایع آب‌بر مانند پتروشیمی، راهبردی کلیدی در مدیریت پایدار منابع آب به‌شمار می‌رود. در سال‌های اخیر، افزایش آگاهی نسبت به بحران کم‌آبی و آلودگی منابع آبی، همراه با الزامات قانونی محیط‌زیستی و هزینه‌های بالای دفع پساب، توجه گسترده‌ای را به فناوری تخلیه مایع صفر (Zero Liquid Discharge - ZLD) جلب کرده است. در این مقاله، ضمن معرفی سیستم ZLD و قابلیت‌های استفاده آن در طی فرآیندها و عملیات‌های مختلف صنایع پتروشیمی، مزایا، چالش‌ها و راهکارهای برای مدیریت چالش‌های موجود و نیز چشم‌انداز توسعه فرایندی و فناورانه و تقاضای بازار برای سیستم‌های ZLD و رشد مورد انتظار آنها مورد بررسی قرار گرفته است.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/50326مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306010182026220The Role of Oil Rent in the Impact of Green Policies on Environmental Health in Iranنقش رانت نفت در زمینه اثرگذاری سیاستهای سبز بر سلامت محیطزیست در ایران7893faابوالقاسمگل خنداندانشآموخته دکتری اقتصاد بخش عمومی دانشگاه لرستانعلیرستمیدانشجوی کارشناسیارشد علوم و مهندسی محیطزیست دانشگاه تهرانکوثرعلی بیگی بنیدانشجوی کارشناسیارشد علوم و مهندسی محیطزیست دانشگاه تهران2025710<p style="text-align: justify;">Oil rents can contribute to improving environmental quality and sustainability through investment in green technologies and clean energy. Conversely, dependence on oil resources may weaken the positive impact of green technologies and clean energy on environmental quality by undermining institutional quality and good governance. Accordingly, this study investigates the effects of green management measures and policies (including green technologies and clean energy), oil rent, and their interaction on the Environmental Load Capacity Factor (LCF) in Iran, calculated as the ratio of ecosystem biocapacity (supply side) to ecological footprint (demand side), over the period 1990–2022. To this end, a novel Fourier bootstrap ARDL (F-ARDL) approach is employed. The results indicate that the long-run effects of green management measures and policies and oil rent on LCF are positive and negative, respectively, as expected. The interaction effect between green management measures and policies and oil rent on LCF is negative, suggesting that oil rent weakens the beneficial impact of green technologies and clean energy on environmental quality and thereby supports the resource curse hypothesis over the study period. Furthermore, economic growth and urbanization exert a negative and statistically significant effect on LCF, confirming the pollution halo hypothesis. Accordingly, it is recommended that appropriate policies be formulated and implemented to reduce dependence on oil revenues and allocate a portion of oil revenues to investment in suitable and environmentally friendly technologies through the establishment of green funds.</p><p style="text-align: justify;">رانت نفت می‌تواند از طریق سرمایه‌گذاری در فناوری‌های سبز و انرژی پاک به افزایش کیفیت و پایداری محیط‌زیست کمک کند. در مقابل، ممکن است که وابستگی به منابع نفتی با تضعیف کیفیت نهادی و حکمرانی خوب، اثر مطلوب فناوری‌های سبز و انرژی پاک را بر کیفیت محیط‌زیست کاهش دهد. بر این اساس در پژوهش حاضر به بررسی اثر اقدامات و سیاست‌های مدیریت سبز (شامل فناوری‌های سبز و انرژی پاک)، رانت نفت و اثر تعاملی این دو متغیر بر ضریب ظرفیت بار محیط‌زیست در ایران که با تقسیم ظرفیت زیستی اکوسیستم (سمت عرضه) بر ردپای بوم‌شناختی (سمت تقاضا) محاسبه می‌شود، طی سال‌های 2022-1990 پرداخته شده‌ است. به این منظور از رویکرد نوین خود رگرسیون با وقفه‌های توزیعی فوریه (F-ARDL) مبتنی‌بر بازنمونه‌گیری استفاده شده ‌است. نتایج نشان ‌می‌دهد که تأثیر بلندمدت اقدامات و سیاست‌های مدیریت سبز و رانت نفت بر ضریب ظرفیت بار، مطابق انتظار به‌ترتیب مثبت و منفی است. اثر تعاملی اقدامات و سیاست‌های مدیریت سبز و رانت نفت بر ضریب ظرفیت بار، منفی است که نشان ‌می‌دهد رانت نفت منجر به تضعیف اثر مطلوب فناوری‌های سبز و انرژی پاک بر کیفیت محیط‌زیست می‌شود و فرضیه نفرین منابع طی دوره مورد بررسی را تأیید می‌کند. بر اساس سایر نتایج، رشد اقتصادی و شهرنشینی، اثر منفی و معنی‌دار بر ضریب ظرفیت بار داشته‌اند و فرضیه هاله آلودگی نیز تأیید می‌شود. بر این اساس تدوین و اعمال سیاست‌های لازم به‌منظور کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی و اختصاص بخشی از درآمدهای حاصل از فروش نفت به سرمایه‌گذاری در تکنولوژی‌های مناسب و سازگار با محیط‌زیست از طریق ایجاد صندوق‌های سبز، پیشنهاد می‌شود.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/50786مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306010182026220Urban River Regulation: Assessing Environmental Impacts on Ecosystem Sustainability (Case Study: Gorganrud River)ساماندهی رودخانههای شهری: ارزیابی اثرات محیطزیستی بر پایداری اکوسیستم، (مطالعه موردی: رودخانه گرگرود) 94108faمجتبی فرهادزاده شرکت آب منطقه ای مازندران، شرکت مدیریت منابع آب ایران، وزارت نیرو، ایرانحیدر داودیان شرکت آب منطقه ای مازندران، شرکت مدیریت منابع آب ایران، وزارت نیرو، ایرانسیدمحمد موسوی شرکت آب منطقه ای مازندران، شرکت مدیریت منابع آب ایران، وزارت نیرو، ایرانراضیهشمشیرگراندانشجوی دکتری مهندسی عمران- مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران0000-0001-9599-3356پریساملکیشرکت آب منطقه ای مازندران، شرکت مدیریت منابع آب ایران، وزارت نیرو، ایران2025731<p style="text-align: justify;">Environmental studies are considered key pillars of river regulation plans, especially in urban and rural areas. This paper has been prepared with the aim of quantitatively and qualitatively assessing the environmental impacts of constructing a riverbank wall on the Gorganrud River, located in the south of Tonekabon County, Mazandaran Province. In this study, using the standard checklist method, the environmental impacts were evaluated across three main components including physical, biological, and socio-economic-cultural environments during both the construction and operation phases. The checklists were developed based on quantitative indicators such as impact intensity, duration, spatial extent, and reversibility. In total, three types of checklists were completed. The results showed that, during the construction phase, 80% of the negative impacts are related to the physical environment, and that all of them are short-term, direct in their effects, and reversible. After the completion of the construction activities, the intensity of the negative impacts decreases significantly, and positive impacts begin to emerge. In the operational phase, positive impacts predominate in the physical, biological, and socio-economic and cultural environments, such that 80%, 75%, and 66.6% of the total impacts are assessed as positive, respectively. Additionally, most of these impacts are long‑term. It is recommended that, to control negative impacts and enhance the positive effects of the project, management actions and monitoring plans with clear indicators be implemented. Accordingly, it is expected that the implementation of the Gorganrud River regulation plan will lead to quantitative and qualitative improvement of the region’s environmental indicators.</p><p style="text-align: justify;">مطالعات محیط زیستی از ارکان کلیدی طرح‌های ساماندهی رودخانه‌ها، به‌ویژه در محدوده‌های شهری و روستایی به شمار می‌روند. این مقاله با هدف ارزیابی کمی و کیفی اثرات محیط زیستی احداث دیوار ساحلی در رودخانه گرگ‌رود، واقع در جنوب شهرستان تنکابن استان مازندران، تدوین شده‌است. در این مطالعه با بهره‌گیری از روش چک‌لیست‌های استاندارد، اثرات محیط زیستی در سه مؤلفه اصلی شامل محیط فیزیکی، بیولوژیکی و اجتماعی- اقتصادی و فرهنگی، در دو فاز ساختمانی و بهره‌برداری بررسی شد. چک‌لیست‌ها بر اساس شاخص‌های کمی مانند شدت اثر، مدت زمان اثر، گستره مکانی و برگشت‌پذیری، تهیه شده و مجموعاً 3 نوع چک‌لیست تکمیل شد. نتایج نشان داد در فاز ساختمانی، 80 درصد اثرات منفی، مربوط به محیط فیزیکی است که همگی کوتاه‌مدت، با نحوه اثر مستقیم و برگشت‌پذیر می‌باشند. پس از پایان عملیات ساختمانی، شدت اثرات منفی به میزان قابل‌توجهی کاهش یافته و اثرات مثبت آغاز می‌شود. در فاز بهره‌برداری، اثرات مثبت در محیط‌های فیزیکی، بیولوژیکی و اجتماعی- اقتصادی و فرهنگی غالب است، به‌طوری که به ترتیب 80، 75 و 6/66 درصد از کل اثرات، مثبت ارزیابی شده‌اند. همچنین اغلب این اثرات دارای بازه زمانی بلندمدت هستند. در راستای کنترل اثرات منفی و ارتقاء آثار مثبت طرح، پیشنهاد می‌شود اقدامات مدیریتی و برنامه‌ریزی‌های نظارتی با شاخص‌های مشخص اجراشود. بر این اساس، انتظار می‌رود اجرای طرح ساماندهی رودخانه گرگ‌رود، به بهبود کمی و کیفی شاخص‌های محیط زیستی منطقه منجر شود.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/51016مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306010182026220Evaluation of Watershed Management Conservation Operations in Reducing Erosion and Sedimentation in the Alanza Watershed Using the MPSIAC Modelارزیابی اقدامات حفاظتی آبخیزداری در کاهش فرسایش و رسوبگذاری حوضه آلنزه با استفاده از مدل MPSIAC 109122faمکرم روانبخش سنگجوییعضو هیئت علمی گروه پژوهشی محیطزیست طبیعی، پژوهشکده محیطزیست جهاد دانشگاهیمائدهقربان پوردانشآموخته دکتری علوم و مهندسی مرتع، دانشگاه علوم کشاورزی و منابعطبیعی ساری، مازندرانآرمان انارکیدانشآموخته کارشناسی ارشد علوم و مهندسی مرتع، دانشگاه تهران2025826<p style="text-align: justify;">Erosion and sedimentation pose major challenges to water and soil resource management, exerting detrimental impacts on ecosystems. Human societal development and increased anthropogenic activities have caused land degradation and altered land use patterns, consequently intensifying erosion and sedimentation. Assessing the impact of watershed rehabilitation operations on reducing soil erosion and sediment yield is essential to evaluate their effectiveness and inform optimal implementation strategies. This study evaluated implemented watershed conservation operations and their effects on erosion and sedimentation rates in the Alanza watershed from 2016 to 2023, comparing post-implementation conditions with pre-project baselines using the empirical MPSIAC model. Results indicate that conservation and rehabilitation operations reduced the sediment delivery ratio from 114 to 101 (11.4% decrease) and lowered the specific sediment yield per unit area across the watershed from 3009 m³/year to 1587 m³/year (47% reduction) before and after implementation, respectively. Overall, findings demonstrate that integrated biological and mechanical measures in the Alanza watershed can serve as an optimal strategy for sedimentation mitigation. However, sustaining these outcomes requires full and precise execution of the regional management plan, including: optimal budget allocation for unimplemented mechanical operations in designated areas, expansion of biological interventions (e.g., reseeding and rangeland exclosure), stakeholder education and local community engagement, reduced livestock grazing pressure, and continuous monitoring of erosion-sedimentation dynamics.</p><p style="text-align: justify;">فرسایش و رسوب‌گذاری از چالش‌های اصلی مدیریت منابع آب و خاک هستند که تأثیرات مخربی بر اکوسیستم‌ها دارند. توسعه جوامع انسانی و افزایش فعالیت‌های بشر موجب تخریب و تغییر کاربری اراضی و درنتیجه افزایش میزان فرسایش و رسوب شده است. ارزیابی تأثیر اقدامات احیایی آبخیزداری را بر کاهش فرسایش خاک و تولید رسوب به‌منظور ارزیابی اثرات آن‌ها و تصمیم‌گیری صحیح در اجرای بهینه این طرح‌ها ضروری است. هدف تحقیق حاضر، ارزیابی اقدامات حفاظتی آبخیزداری اجرا شده و تأثیر آن­ها بر میزان فرسایش و رسوب حوضه آبخیز آلنزه طی سال‌های 1395 تا 1402 و مقایسه آن با شرایط قبل از اجرای این طرح‌ها به کمک مدل تجربی امپسیاک (MPSIAC) بود. نتایج نشان داد که اقدامات حفاظتی و احیایی انجام‌شده سبب شده است که میزان ضریب رسوب‌دهی از 114 به 101 (کاهش 4/11%) و مقدار رسوب ویژه در واحد سطح برای کل حوضه از حدود 3009 مترمکعب در سال به 1587 مترمکعب در سال (47%) به ترتیب قبل و بعد از اجرای اقدامات احیایی کاهش یابد. نتایج این پژوهش نشان داد که ترکیب اقدامات بیولوژیکی و مکانیکی در مدیریت حوضه آلنزه می‌تواند به‌طور مؤثری فرآیند رسوب‌گذاری را کاهش دهد و به‌عنوان الگویی برای مدیریت تلفیقی آبخیزهای مشابه مطرح شود. با این وجود، تداوم اثربخشی این اقدامات منوط به اجرای نظام‌مند برنامه مدیریت جامع است که شامل تخصیص هدفمند بودجه به پروژه‌های مکانیکی نیمه‌تمام، توسعه طرح‌های بیولوژیکی نظیر بذرپاشی و قرق مراتع، ارتقای آگاهی و مشارکت جوامع محلی، مدیریت فشار دام و استقرار سامانه‌های پایش مستمر فرسایش و رسوب می‌باشد.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/51266مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306010182026220The Effects of Fire on Plant Regeneration and Species Diversity in Khorgam Forest, Rudbarکاربرد شاخصهای تنوع گونهای و کارکردی در پایش اثرات مدیریت چرا (مطالعه موردی منطقه بزداغی خراسان شمالی)123139faعلیملکشیگروه زیست شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانغلامرضابخشی کانیکیگروه زیست شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانیونسعصریبخش تحقیقات گیاه¬شناسی، موسسه تحقیقات جنگل¬ها و مراتع، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران محبت ندافگروه زیستشناسی سلولی و مولکولی دانشکده علوم پایه، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایرانرضاامیدی پورگروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایران0000-0003-0961-52582025830<p style="text-align: justify;">A fundamental basis in applied studies across any region is the understanding and conservation of natural ecosystems. Ecological assessment of vegetation cover plays a pivotal role in natural resource management. Therefore, the objective of this study was to investigate the impact of livestock grazing management (exclosure and grazing) on vegetation characteristics, including species diversity, functional diversity, plant composition, and indicator species, in the Bozdaghi region, Bojnord County, North Khorasan Province. To measure biodiversity, species diversity indices (Hill's index, species richness, evenness, Shannon diversity, and Simpson diversity) and functional diversity indices (single-trait and multi-trait) were employed. Plant composition between the two management systems was compared using Detrended Correspondence Analysis (DCA), and indicator species were determined using Indicator Species Analysis and the Monte Carlo test. Based on the results in the Bozdaghi region, livestock grazing significantly reduced species richness (P-value < 0.05), but had no significant effect on other species diversity indices. Furthermore, livestock grazing significantly reduced plant functional diversity. According to the DCA results, grazing led to distinct vegetation compositions between the exclosure and grazed areas. Ultimately, grazing resulted in the presence of only one indicator species in the grazed area, whereas the exclosed area contained 16 indicator species. The results of this study indicated that the Bozdaghi region possesses high biodiversity, and the utilization of management tools such as grazing exclosure exerts a positive impact on increasing species and functional diversity, as well as enhancing the number of indicator species.</p><p style="text-align: justify;">یکی از مبناهای اصلی در مطالعات کاربردی در هر منطقه، شناخت و همچنین حفاظت از اکوسیستم‎های طبیعی است. بررسی بوم­شناختی پوشش گياهی هر منطقه، در مدیریت منابع طبیعی نقش اساسی دارد. به همین دلیل، هدف از انجام اين تحقيق بررسی تأثیر مدیریت چرای دام (قرق و چرا) بر خصوصیات پوشش گیاهی اعم از تنوع گونه­ای، تنوع کارکردی، ترکیب گیاهی و گونه­های شاخص در منطقه بزداغی در شهرستان بجنورد، استان خراسان شمالی بود. برای اندازه­گیری تنوع زیستی از شاخص­های تنوع گونه­ای (شاخص هیل، غنای گونه­ای، یکنواختی، تنوع شانون و سیمپسون) و تنوع کارکردی (تک ویژگی و چند ویژگی) استفاده شد. مقایسه ترکیب گیاهی بین دو مدیریت با استفاده از آزمون تحلیل تطبیقی قوسگیر (DCA) و تعیین گونه­های شاخص با آزمون تحلیل گونه­های شاخص و آزمون مونت کارلو انجام شد. براساس نتایج در منطقه بزداغی، چرای دام به صورت معنی‎داری غنای گونه‎ای را کاهش داده است (P-value < 0.05)، ولی بر سایر شاخص‎های تنوع گونه­ای اثر معنی‎داری نداشت. همچنین، چرای دام به صورت معنی‎داری تنوع کارکردی گیاهی را کاهش داد. بر اساس نتایج آزمون DCA، چرای دام موجب ایجاد ترکیب گیاهی مختلفی بین دو منطقه قرق و چراشده شد. در نهایت، چرای دام موجب شد تا در منطقه تحت چرا تنها یک گونه شاخص وجود داشته باشد در حالی که در منطقه قرق­شده، 16 گونه شاخص وجود داشت. نتایج این تحقیق نشان داد که منطقه بزداغی از تنوع زیستی بالایی برخودار است و استفاده از ابزارهای مدیریت از قبیل قرق، تأثیر مثبتی بر افزایش تنوع گونه­ای و کارکردی و نیز افزایش گونه شاخص دارد. </p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/51313مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306010182026220The Effects of Fire on Plant Regeneration and Species Diversity in Khorgam Forest, Rudbarتأثیر آتشسوزي بر تجدید حیات و تنوع گونههاي گياهي در جنگلهای خورگام رودبار140151faانصارعسلی طالکوئیدانش آموخته کارشناسی ارشد علوم زیستی جنگل، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه گیلان، ایران-حسنپوربابائیاستاد، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه گیلان، ایرانمهردادقدس خواه دریاییدانشیار، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه گیلان، ایرانhttps://orcid.org/0000-0002-6964-3245 2025917<p style="text-align: justify;">The aim of this study was to investigate the effects of fire on regeneration and plant species diversity in Khorgam forest, Rudbar city. In order to collect data, systematic-random sampling method with 150× 150 m dimension was used. In order to collect data, 30 sample plots of an area 400 m<sup>2</sup> were surveyed. in the control and fire areas. In each sampling plot, all trees with a diameter at breast height (DBH) greater than 7.5 cm were measured. Microplots of 4 m² were used at the center and four corners of each plot to investigate regeneration and herbaceous cover percentage. Then, the number and type of saplings were measured in three classes, height less than 1.30 m, 0-2.5 and 2.5-7.5 cm DBH. Shannon-Wiener, Margalef and Smith-Wilson biodiversity indices were used in this research. For data analysis, statistical tests of Variance (ANOVA), Duncan, and independent t-test for comparing means were used. The results showed that the number of trees in the two fire and control areas is 230.33 and 237 trees per hectare, respectively. Also, the findings indicated that there is a significant difference between the abundance of beech and hornbeam species in the two fire and control areas. There was a significant difference in the tree layer between the fire and the control areas for all three diversity indices. The results of tree regeneration showed that the mean of regeneration in the control area is higher than in the fire area, and there is a significant difference between the two areas statistically. The results of diversity and richness indices in this layer did not reveal significant differences between these indices.</p><p style="text-align: justify;">هدف از این تحقیق تأثیر آتش‌سوزی بر تجدیدحیات و تنوع گونه‌هاي گياهي در جنگل‌های خورگام رودبار بود. در برداشت داده‌ها از روش نمونه‌برداری تصادفی منظم با شبکه آماربرداری به ابعاد 150×150 متر استفاده شد. به منظور جمع‌آوری داده‌ها، 30 قطعه نمونه 400 مترمربعی در هر کدام از مناطق آتش‌سوزی و شاهد برداشت شد. در هر قطعه نمونه همه درختان با قطر برابر سینه بیش از 5/7 سانتی متر اندازه‌گیری شدند. در مرکز و چهار گوشه هر قطعه نمونه، از میکروپلات‌های 4 مترمربعی برای بررسی زادآوری و درصد پوشش علفی استفاده شد. سپس تعداد و نوع نهال‌ها در سه طبقه، ارتفاع کمتر از 30/1 متر، قطر 5/2-0 و قطر 5/7-5/2 سانتی‌متر اندازه‌گیری شد. در این تحقیق شاخص‌های تنوع شانون-وینر، غنای مارگالف و یکنواختی اسمیت-ویلسون استفاده شدند. برای آنالیز داده‌ها، آزمون‌های آماری آنالیزواریانس، دانکن و t مستقل مقایسه میانگین بکار رفتند. نتایج نشان داد که تعداد در هکتار درختان در دو منطقه آتش‌سوزی و شاهد به ترتیب برابر 33/230 و 237 اصله در هکتار است. همچنین، یافته‌ها نشان داد اختلاف معنی‌داری بین فراوانی گونه‌های راش و ممرز در دو منطقه آتش‌سوزی و شاهد وجود دارد. در لایه درختی اختلاف معنی‌داری بین منطقه آتش‌سوزی با شاهد با هر سه شاخص‌های تنوع وجود داشت. نتایج لایه زادآوری نشان داد که میانگین فراوانی زادآوری در منطقه شاهد بیشتر از منطقه آتش‌سوزی است و از نظر آماری اختلاف معنی‌داری بین دو منطقه وجود دارد. نتایج شاخص‌های تنوع و غنا در این لایه نمایانگر اختلاف معنی‌دار بین این شاخص‌ها نبود.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/51483مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریپژوهش و فناوری محیط زیست2676-306010182026220Reducing the Organic Load of Olive Oil Mill Wastewater using Chemical and Biological Treatment Methodsکاهش بار آلی فاضلاب کارخانه تولید روغن زیتون به روش تصفیه شیمیایی و بیولوژیک152163faهانیهمیربلوکیگروه مهندسی محیط زیست، پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی، رشت، ایران0000000245387857آریامنقویدلعضو هیات علمی سازمان جهاد دانشگاهی گیلان، رشت، ایران20251227<p style="text-align: justify;">Contaminant effluent from olive oil production industry, due to high pollution load is a serious ecological challenge. The amount of chemical oxygen demand (COD) is very high in this wastewater and is very resistant to biodegradation due to phenol compounds. In the present experimental- applied work, the chemical coagulation and flocculation treatment method was used to reduce the toxicity of wastewater and then, for complementary treatment procedures and detoxification the final residues, biological treatmen was used for anaerobic and aerobic processes. the results of the laboratory studies showed that chemical method removed more than 50% of wastewater's organic and toxic load and ultimately, the COD removal rate of the effluent from the biological treatment process reached 1100 mg/L, meeting the requirements for discharge into the municipal wastewater treatment plant. Accordingly, the conducted research presents an appropriate solution for addressing the environmental challenges arising from olive processing industries.</p><p style="text-align: justify;">پساب آلاینده ناشی از صنعت تولید روغن زیتون، به‌دلیل بار آلودگی بالا، یک چالش بوم‌شناختی جدی محسوب می‌شود. میزان تقاضای اکسیژن شیمیایی (COD) در این فاضلاب به شدت بالاست و به‌علت وجود ترکیبات فنول، در مقابل تجزیه بیولوژیکی بسیار مقاوم است. در پژوهش آزمایشگاهی-کاربردی حاضر، در ابتدا روش تصفیه شیمیایی انعقاد و لخته‌سازی برای کاهش سمیت فاضلاب بکار گرفته شد و سپس به منظور مراحل تکمیلی تصفیه و بی‌خطرسازی مواد باقیمانده نهایی، تصفیه بیولوژیک به روش‌های بی‌هوازی و هوازی مورد استفاده قرار گرفت. نتایج بدست آمده از بررسی‌های آزمایشگاهی نشان داد که روش شیمیایی بیش از 50 درصد از بارآلی و سمی فاضلاب را حذف کرد. در نهایت، میزان COD فاضلاب خروجی از فرآیند تصفیه زیستی بهmg/L 1100 رسید و شرایط ورود به تصفیه‌خانه فاضلاب شهری را احراز کرد. بر این اساس، پژوهش انجام شده، راه حل مناسبی برای مرتفع کردن چالش‌های محیط زیستی ناشی از صنایع فرآوری زیتون ارائه می‌کند.</p>http://journal.eri.acecr.ir/fa/Article/Download/53304