تحلیل نوآوری و جذابیت فناوری دانشگاههای ایران بر اساس کاربردی بودن تولیدات علمی و فناوری
محورهای موضوعی : بررسی وضعیت مطلوب رشد فناوری در کشور و چگونگی رسیدن به آن
حمزه علی نورمحمدی
1
,
زینب جوزی
2
*
,
مجتبی طاووسی
3
1 - گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
2 - علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران
3 - آینده پژوهشی، دانشگاه و پژوهشگاه دفاع ملی و راهبردی، تهران، ایران
کلید واژه: تولیدات علمی, پروانه ثبت اختراع, دانشگاه, ایران, علم و فناوری,
چکیده مقاله :
هدف: تحقیق حاضر با " هدف تحلیل نوآوری و جذابیت فناوری دانشگاههای ایران بر اساس کاربردی بودن تولیدات علمی و فناوری در پایگاه استنادی وب آو ساینس و مرکز مالکیت معنوی ایران" انجام شد. روش پژوهش: روش پژوهش حاضر تحلیلی است که با استفاده از روش اسنادی انجام شد. جامعه پژوهش شامل 602417 تولید علمی طی بازه زمانی 2010 تا 2023 و 44229 پروانه ثبت اختراع از سال 1389-1401 است. جهت تجزیه و تحلیل داده از نرمافزار اکسل و همچنین آمار توصیفی استفاده شده است. یافتهها نشان داد تولیدات علمی دانشگاهها روند رو به رشد داشته، اما پروانههای ثبت اختراع این دانشگاهها با کاهش شدید مواجهه شده است. بیشترین سهم در تولیدات علمی متعلق به دانشگاه علوم پزشکی تهران و بیشترین سهم در پروانههای ثبت اختراع متعلق به دانشگاه امیرکبیر است. سه حوزه موضوعی انرژی، مصالح و شیمی در تولیدات علمی دانشگاهها بیشتر مورد پژوهش بوده و حوزه انجام عملیات؛ حمل و نقل و نیازهای بشری در پروانههای ثبت اختراع پرتولیدترین حوزه و حوزه منسوجات، کاغذ کم کارترین حوزه در دانشگاهها بود. نتایج حاکی از آن است که هیچگونه همبستگی معناداری بین تولیدات علمی و پروانههای ثبت اختراع دانشگاهها وجود ندارد و دانشگاهها نتوانستهاند دانش نظری و علمی خود را به دانش کاربردی تبدیل نمایند. مسئولین میبایست دانشگاههای کشور را به سمت دانشگاههای نسل سوم هدایت نمایند، تا اقتصاد مبتنی بر نوآوری، از طریق تبدیل دانش به فناوری و ایجاد نوآوری حاصل شود .
This study aims to analyze the innovation and technological attractiveness of Iranian universities based on the applicability of their scientific and technological outputs, as reflected in the Web of Science citation database and the Iranian Intellectual Property Center. The research method was analytical, employing a documentary approach. The study examined 44,686 scientific productions and 46,861 patents from the period 2010 to 2020. The results show a steady increase in scientific output from universities, while the number of patents has significantly declined. Tehran University of Medical Sciences contributed the largest share of scientific publications, while Amirkabir University led in patent production. The most researched thematic areas in scientific output were energy, materials, and chemistry, while patents focused on operations, transportation, and human needs. The textiles and paper fields were the least productive in terms of university output. Jafari from Isfahan University of Technology was identified as the most prolific researcher, while Naji from Amirkabir University was recognized as the leading researcher in patent production. The findings suggest that there is no significant correlation between scientific publications and patents, indicating that universities have not effectively translated theoretical knowledge into applied innovations. Policymakers should guide the country's universities toward becoming third-generation institutions, where scientific knowledge is transformed into technology and innovation, driving an innovation-based economy.
1- مهدیزاده، رمضان، سعیدی، پرویز، ضیاء، بابک، مهرابیان، احمد. طراحی الگوی قطب نوآوری فناوری با استفاده از رویکردمدل سازی تفسیری ساختاری، فصلنامه رشد فناوری، شماره 66، صفحه 32-41. 1401.
2- جبلی عاملی، محمدسعید. آزادگانمهر، ماندانا. «الگوی حمایت از شکلگیری شرکتهای انشعابی دانشگاهی، با سازوکار سرمایهگذاری خطرپذیر؛ مطالعه موردی دانشگاه علم و صنعت ایران»، سیاست علم و فناوری، شماره 1، صفحه 15-29، 1389.
3- گودرزوند چگنی، مهرداد. رویکرد دانشگاههای نسل چهارم کار و عمل، فصلنامه آموزش مهندسی ایران، شماره 78، صفحه 1-16، 1397.
4- خسروپور، بهمن، زنگنه، مریم. دانشگاه کارآفرین )مفهوم، ضرورت و چالشها(، دوماهنامه مطالعات کاربردی درعلوم مدیریت و توسعه، شماره 5، صفحه 61-73، 1397.
5- مهدی، رضا، شفیعی، مسعود. و سینایی، عطاالله. درآمدی بر دانشگاه نوآور و کارآفرین، تهران: نشر جامعهشناسان. 1398.
6- صفاهیه، هاجر، شریفیفرد، زینب. دو دهه عملکرد کشورهای اسلامی در حال توسعه عضو گروه D8 در بروندادهای علمی و فناورانه: مطالعه تطبیقی. سیاستنامه علم و فناوری، شماره 4، صفحه 53 – 68، 1399.
7- حیدری، کبری. تحلیل و مصورسازی شبکه همکاری مخترعان کشور براساس پروانههای ثبت اختراع در پایگاه USPTO، پایاننامه کارشناسیارشد به راهنمایی دکتر حمزهعلی نورمحمدی. دانشگاه شاهد، 1397.
8- عبدخدا، محمدهیوا، نوروزی، علیرضا، راوند، سامان. تحلیل موضوعی پروانههای ثبت اختراع مخترعان ایرانی در پایگاههای بینالمللی ثبت اختراع در فاصله سالهای ۲۰۱۱-۱۹۷۶. پیاورد سلامت. شماره 5، صفحه 46-54، 1390.
9- امیری، سعید؛ نیککام، نادر؛ صاحبینژاد، مجید. بررسی آماری وضعیت تولید فناوری و ثبت اختراعات مرتبط با فناوری نانو در کشورهای مختلف. سیاست علم و فناوری. شماره 3، صفحه 1-13، 1387.
10- علائی آرانی، محمد. مطالعه رابطه میان پروانههای ثبت اختراع و تولیدات علمی و تولیدات علمی مخترعان ایرانی، پایاننامه کارشناسیارشد به راهنمایی دکتر نادر نقشینه، دانشگاه تهران، (1387).
11- دیوکتی، محمدمهدی، آقاجانی، حسنعلی، شیرخدایی، میثم، طهرانچیان، امیر منصور. طراحی مدلی برای تحقق پیچیدگی اقتصادی، مبتنی بر فرا تحلیل پژوهشهای علمی، فصلنامه رشد فناوری، شماره 59، صفحه 19-28، 1398.
12- مروتی شریفآبادی، علی، مفتحزاده، الهام، کیانی، مهرداد. شناسایی و اولویتبندی عوامل مؤثر بر موفقیت کارآفرینی دانشگاهی با رویکرد تاپسیس فازی مردد. فصلنامه رشد فناوری، شماره 69، صفحه 1-9، 1400.
13- Rifkin, J. The third industrial revolution: how lateral power is transforming energy, the economy, and the world. Macmillan. URL: Free Kindle instant preview: 2011;
14- X. Li, Q. Xie, T. Daim, and L. Huang, "Forecasting technology trends using text mining of the gaps between science and technology: The case of perovskite solar cell technology," Technological Forecasting and Social Change, vol. 146, pp. 432-449, 2019.
15- M. B. Negahban, A. Soltaninejad, and A. Naghdinejad, " A Study of Iranian Scientific Productions on Patenting and its Comparison with those of Scientifically Advanced Countries," International Journal Of Information Science And Management (IJISM), vol. 19, no. 1, pp. 45-58, 2021.
16- L. Wang and Z. Li, "Knowledge flows from public science to industrial technologies," The Journal of Technology Transfer, vol. 46, no. 4, pp. 1232-1255, 2021.
17- Y. Ma, Q. Chi, and L. Song, "Revealing structural patterns of patent citation by a two-boundary network model based on USPTO data," IEEE. Access, vol. 8, pp. 23324-23335, 2020.
18- Y. Qi, N. Zhu, Y. Zhai, and Y. Ding, "The mutually beneficial relationship of patents and scientific literature: topic evolution in nanoscience," Scientometrics, vol. 115, no. 2, pp. 893-911, 2018.
19- M.-Y. Wang, S.-C. Fang, and Y.-H. Chang, "Exploring technological opportunities by mining the gaps between science and technology: Microalgal biofuels," Technological Forecasting and Social Change, vol. 92, pp. 182-195, 2015.
20- P. Catalán, C. Navarrete, and F. Figueroa, "The scientific and technological cross-space: is technological diversification driven by scientific endogenous capacity?," Research Policy, vol. 51, no. 8, p. 104016, 2022.
21- M. Z. Taylor, The politics of innovation: Why some countries are better than others at science and technology. Oxford University Press, 2016.
22- Z. W. Todorovic, R. B. McNaughton, and P. Guild, "ENTRE-U: An entrepreneurial orientation scale for universities," Technovation, vol. 31, no. 2-3, pp. 128-137, 2011.
23- WANG, Fang. Does the recombination of distant scientific knowledge generate valuable inventions? An analysis of pharmaceutical patents. Technovation, 130: 102947, 2024.
24- R. B. Ferreira, M. R. Parreira, and J. C. Nabout, "Is there concordance between Science and Technology in Natural Science? Mapping the relationship among number of papers and patents from research on Cerrado plants," World Patent Information, vol. 69, p. 102108, 2022.
25- J. d. M. MARICATO and D. P. NORONHA, "Integrated analysis of indicators for relationship studies between science and technology: co-activities between papers and patents," Revista Ibero-Americana de Ciência da Informação; Vol 6 No. 2; 89-107, vol. 24, no. 2, pp. 107-89, 2013.
26- J. Yoon and H. W. Park, "The unbalanced dynamics in Sino-South Korea scientific and technological collaboration: a triple helix perspective with insights from paper and patent network analysis," Asian Journal of Technology Innovation, vol. 25, no. 1, pp. 184-198, 2017.
27- H. W. Park and J. Kang, "Patterns of scientific and technological knowledge flows based on scientific papers and patents," Scientometrics, vol. 81, no. 3, pp. 811-820, 2009.